شفافیت تأمین منابع مالی احزاب سیاسی در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق عمومی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، دانشگاه آزاد واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران

2 استاد گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

چکیده

در حالی‌که تأمین مالی فعالیت‌های سیاسی مولفۀ ضروری احزاب سیاسی برای ایفای نقش خود در روند دموکراتیک می‌باشد، شفافیت و صراحت در تأمین بودجه احزاب سیاسی سنگ بنای یک دموکراسی کارآمد است. عدم افشای منابع تامین فعالیت سیاسی احزاب، فساد را تسهیل می‌کند و باعث ایجاد بده و بستان بین اعانه‌دهندگان و سیاستمداران می‌شود. در کشورهایی که احزاب و یا رهبران سیاسی تا حد زیادی بر تأمین مالی از سوی تعداد محدودی از اعانه-دهندگان متکی هستند، این وضعیت بر تصمیمات سیاسی آنها تأثیر می‌گذارد. رقابت انتخاباتی منصفانه زمانی تحلیل می‌رود که یکی حزب دسترسی گسترده‌ای به منابع مالی برای تأمین هزینه‌های فعالیت‌های سیاسی خود داشته باشد. بنابراین اهمیت شفافیت تأمین مالی احزب از این جهت است که احزاب منبع ورود پول به سیاست محسوب می گردند، بنابراین سلامت دمکراسی وابسته به شفافیت تأمین مالی احزاب سیاسی است. بنابراین این پرسش مطرح می-گردد که تا چه اندازه هزینه‌های احزاب سیاسی در ایران شفاف است؟ در این تحقیق به روش توصیفی-تحلیلی به بررسی این پرسش در خصوص تامین مالی فعالیت‌های سیاسی احزاب و همچنین هزینه‌های انتخاباتی آنها خواهیم پرداخت.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Transparency in political financing of parties in Iran

نویسندگان [English]

  • faraz chini forsh 1
  • syed mohamad hashemi 2
1 , Ph.D. student in public Law, Faculty of Law, Theology and Political Science, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Professor, Department of Public Law, Faculty of Law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

While political funding is a necessary component for political parties to play their role in the democratic process, transparency and openness in financing of political parties is the cornerstone of a well-functioning democracy. Absence of disclosure of sources of party funds facilitates corruption and gives rise to quid pro quo between big donors and politicians. Countries where parties or political leadership are overly reliant on funding from a chosen few donors, policy decisions are co-opted. The equitable playing field gets eroded when one party has indomitable access to excess campaign finance. Therefore, the transparency of political finance is important because parties are the source of money entering politics, so the integrity of democracy depends on the transparency of political finance of party. So the question is, how transparent are the expenses of political parties in Iran? In this descriptive-analytical study, we will examine this question regarding the financing of political activities of parties as well as their electoral campaign.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Political party
  • transparency
  • political finance
  • electoral campaign
دورژه، موریس، اصول علم سیاست، ترجمه: ابوالفضل قاضی، تهران: شرکت سهامی کتاب‌های جیبی، 1354.
عالم، عبدالرحمان، بنیادهای علم سیاست، تهران: نی، 1394.
قاضی، ابوالفضل، بایسته‌های حقوق اساسی، تهران: میزان، 1394.
نقیب‌زاده، احمد، حزب سیاسی و عملکرد آن در جوامع، تهران: دادگستر، 1378.
هاشمی، سید محمد، حقوق اساسی و ساختارهای سیاسی، تهران: میزان، چاپ دوم، 1392.
هاشمی، سید محمد، حقوق بشر و آزادی­های سیاسی، تهران: میزان، چاپ چهارم، 1397.
ب) مقاله
احمدوند، شجاع و فردوس صابر ماهانی، «درآمد مقایسه‌ای بر منابع مالی تبلیغات انتخاباتی (مطالعه نظام‌های انتخاباتی ایران، فرانسه، روسیه و امریکا)»، فصل‌نامه پژوهش حقوق عمومی، سال هفدهم، 1394، شماره 49.
احمدی، مونا و سید محمد هاشمی، «سازوکار نظارت مالی بر احزاب سیاسی در حقوق موضوعه ایران»، مجله تحقیقات حقوقی ایران و بین­الملل، سال نهم، 1395، شماره 34.
اکبری، محمدتقی، سید محمد هاشمی و ولی رستمی، «آسیب‌شناسی نظام مالی انتخابات جمهوری اسلامی ایران»، فصل‌نامه دانش حقوق عمومی، 1401، شماره 35.
اکبری، محمدتقی، سید محمد هاشمی و ولی رستمی، «هزینه­های انتخاباتی و آزادی سخن»، مجله تعالی حقوق، دوره ششم، 1399، شماره 2.
توحیدی، مرجان، «بودجه‌های خاکستری احزاب: دخل و خرج احزاب شفاف نیست»، روزنامه سرمایه، شنبه ۲۷ مرداد ۱۳۸۶،شماره ۵۳۲.
حبیبی، محمدحسین، «بررسی حق آگاهی مردم به عنوان یک حق اساسی»، فصل‌نامه حقوق اساسی، 1382، شماره 1.
درستی، هاجر، «آسیب‌شناسی تبلیغات انتخاباتی مجلس شورای اسلامی در پرتو اصول حقوقی حاکم بر تبلیغات»، فصل‌نامه مجلس و راهبرد، سال بیست و یکم، 1393، شماره 80.
زمانی‌زاده، مصطفی و اسدالله یاوری، «نظام مطلوب تأمین کارزارهای انتخاباتی در ایران در پرتو معیارهای بین­المللی»، مطالعات حقوق تطبیقی، دوره دهم، 1398، شماره 2.
مرکزی مالمیری، احمد و رحمان قهرمان‌پور بناب، «بررسی راه‌های اعطای کمک‌های مالی دولت به احزاب»، مجلس و پژوهش، سال دهم، 1382، شماره 38.
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.
قانون انتخابات ریاست ‌جمهوری اسلامی ایران، مصوب ۵/۴/ ۱۳۶۴ مجلس شورای اسلامی با اصلاحات بعدی.
قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی، مصوب ۷/۹/۱۳۷۸ مجلس شورای اسلامی با اصلاحات بعدی.
قانون برنامه پنج‌ساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران (1396ـ1400)، مصوب 14/2/1395 مجلس شورای اسلامی.
قانون شفافیت و نظارت بر تأمین مالی فعالیت های انتخاباتی در انتخابات مجلس شورای اسلامی، 1398.
قانون فعالیت احزاب، جمعیت‌ها و انجمن‌های سیاسی و صنفی و انجمن‌های اسلامی یا اقلیت‌های دینی شناخته‌شده، 1360.
قانون مدیریت خدمات کشوری.
قانون نحوه فعالیت احزاب و گروه­های سیاسی، 1395.
Falguera, E., S. Jones and M. Öhman (ed.), Funding of Political Parties and Election Campaigns: A Handbook on Political Finance, Stockholm: International IDEA, 2014.
Falguera and Others, Funding of Political Parties and Election Campaigns, A Handbook on Political Finance, Stockholm: International IDEA, 2014.
Ingrid van Biezen, Political Parties in New Democracies, London: Palgrave Macmillan, 2003.
International IDEA, Political Finance Transparency, International IDEA/ Open Government Partnership Policy Brief, 2019, No. 1.
Öhman, Magnus and Hani Zainulbhai (ed.), Political Finance Regulations, Washington DC: IFES, 2009.
Organization for Economic Co-operation and Development (OECD), Money in Politics: Sound Political Competition and Trust in Government Background Paper, Paris: OECD, 2013.
Article
CNCCFP, “France’s National Commission for Campaign Accounts and Political Financing”, in:cnccfp.fr/presse/kit/cnccfp_en.pdf. (Accessed on December 15, 2015).
Deutscher Bundestag, “Party Funding”, in:www.bundestag.de/htdocs_e/bundestag/function/party_funding. (Accessed on December 15, 2015(.
IDEA, “Political Finance Data for Germany”, in:www.idea.int/political-finance/country.cfm?id=61. )Accessed on December 15, 2015(.
Jouan, Barbara, “Financing of political parties and electoral campaigns in France, The Role of the French National Commission on campaign accounts and Political Party Financing (CNCCFP)”, in:www.transparency.hu/uploads/docs/francia.doc. )Accessed on December 15, 2015(.
The Electoral Commission, “Public Funding for Parties”, in:www.org.uk/find-information-by-subject/political-parties-campaigning-and-donations/public-funding-for-parties. )Accessed on December 15, 2015(.
Transparency International, “CRINIS: Money in Politics, Everyone’s Concern”, in:www.archive.transparency.org/regional_pages/americas/crinis. (Accessed on December 15, 2015).
Transparency International, “Global Barometer 2013”, in: in:www.images.transparencycdn.org/images/2013_GlobalCorruptionBarometer_EN_200525_112757.pdf. (Accessed on December 15, 2015).
Venice Commission, “Guidelines on Political Party Regulation by OSCE/ODIHR and Venice Commission”, 25/10/2010, in:www. venice.coe.int/webforms/documents/default.aspx?pdffile=CDL-AD (2010)024-e. (Accessed on December 15, 2019).
Document
Corrupt and Illegal Practices Act of 1883.
Council of Europe Committee of Ministers’ Recommendation (2003) on Common Rules against Corruption in the Funding of Political Parties and Electoral Campaigns.
Loi n° 88-227 du 11 mars 1988 relative à la transparence financiére de la vie politique.
Political Parties, Elections and Referendums Act 2000 (PPERA).
Recommendation 1516 (2001) of the Council of Europe Parliamentary Assembly.
The Elections and Referendums Act.
The United Nations Convention against Corruption.
 
 
دوره 4، شماره 11 - شماره پیاپی 11
سال چهارم؛ شماره یازدهم؛ تابستان 1401
تیر 1401
صفحه 11-38
  • تاریخ دریافت: 05 آذر 1400
  • تاریخ بازنگری: 12 دی 1400
  • تاریخ پذیرش: 30 دی 1400
  • تاریخ اولین انتشار: 30 دی 1400