فصلنامه علمی پژوهش های نوین حقوق اداری

فصلنامه علمی پژوهش های نوین حقوق اداری

نظام حقوقی حاکم بر مرخصی های خاص در حقوق اداری ایران با نگاهی به رویه قضایی دیوان عدالت اداری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 مدرس دانشگاه غیر انتفاعی صدرا
2 استادیار دانشگاه شهید مدنی آذربایجان
10.22034/mral.2023.2004413.1481
چکیده
امروزه، بهره‌مندی از مرخصی به عنوان یکی از حقوق معنوی کارکنان نظام اداری و نیز کارگران، در همۀ کشورها مورد پذیرش قرار گرفته‌است. بر این اساس در نظام حقوقی ایران، علاوه بر شناسایی مرخصی‌های عمومی که در قانون مدیریت خدمات کشوری به عنوان قانون عام حاکم بر نظام اداری، تقریر یافته و شامل مرخصی‌های استحقاقی، استعلاجی و بدون حقوق می‌گردد، در برخی قوانین دیگر نیز مرخصی‌های خاصی برای برخی کارکنان با توجه به وضعیت کاری آنان، محل اشتغال و یا جنسیت مورد پیش‌بینی قرار گرفته‌است. مرخصی‌های مورد بحث در این پژوهش، عبارتند از مرخصی‌ مندرج در قانون جذب نیروی انسانی به نقاط محروم و دورافتاده و مناطق جنگی، مرخصی مندرج در قانون ارتقاء بهره‌‌وری کارکنان بالینی نظام سلامت و نیز مرخصی زایمان. در خصوص هر یک از مرخصی‌های مورد نظر، هیئت عمومی دیوان عدالت اداری به عنوان مرجع نظارت قضایی، اقدام به صدور آرای وحدت رویه‌ای نموده ‌است که حدود و ثغور مشمولین قوانین مارالذکر را مشخص می‌نمایند و به ابهامات موجود در این راستا پاسخ می‌دهند. نظر به این که آرای وحدت رویه در حکم قانون بوده و یکی از منابع مهم حقوق اداری به شمار می‌آیند، لذا شناسایی و بررسی آرای وحدت رویۀ مزبور، به شناسایی نظام حقوقی حاکم بر مرخصی‌های مورد بحث، کمک شایانی نموده و گامی به سوی بهبود نظام مرخصی‌ها شمرده می‌شود که در مقالۀ حاضر بدان پرداخته شده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Legal framework of special day off on Iranian administrative law, based on judgmental precedent of Iranian administrative court of justice

نویسندگان English

Zahra Danesh nari 1
roshanak saberi 2
1 University of Tehranدانشگاه صدرا
2 Professor, University of Shahid Madani Azarbaijan
چکیده English

Nowadays, enjoyment of days off -as a sample of spiritual rights of administrate employees and workers- is accepted all over the world. According to this, on Iranian legal system, in addition to recognition of general days off that are provided at ‘management of state services’ act as major act ruling administrative system, and includes paid leave, medical leave and unpaid leave; there are some other kinds of special days off for some employees based on their employment situation, workplace or gender, which are provided on other acts. Kinds of day off discussed in this study includes leave provided on ‘recruitment of human resource on deprived and outlying cities and war zones’ act, leave provided on ‘promotion of efficiency of clinical employees of health system’ act, and also maternity leave. Regarding each of mentioned kinds of leaves, the general board of administrative court of justice -as organ for judicial supervision- had issued unified judicial precedent decisions, which determine their legal limits and clarify ambiguities. Since that on Iranian legal system, unified judicial precedent decisions are considered as parliament’s acts and are one of the most important sources of administrative law; so identification and study of these decisions can mostly help us on cognition of legal framework ruling these kinds of day off; and in progress may lead us to improve this legal framework. In this paper, we will discuss these issues.

کلیدواژه‌ها English

Day off
Leave
Administrative law
Judicial precedent
Administrative court of justice
فارسی
الف) کتاب
ابوالحمد، عبدالحمید، حقوق اداری ایران، جلد دوم، چاپ هفتم، تهران: نشر توس، 1383
امامی، محمد؛ استوارسنگری، کورش، حقوق اداری، جلد اول، چاپ چهارم، تهران: نشر میزان، 1388
طباطبایی مؤتمنی، منوچهر، حقوق اداری، چاپ یازدهم، تهران: نشر سمت، 1385
عباسپور، عباس، مدیریت منابع انسانی پیشرفته، رویکردها، فرایندها و کارکردها، چاپ دهم، تهران: نشر سازمان سمت، 1395
عراقی، عزت اله، حقوق کار تطبیقی، تهران: اتشارات سمت، 1391
کاتوزیان، ناصر، مقدمه علم حقوق، تهران: انتشارات گنج دانش، 1382
هومن، حیدرعلی، تهیه و استاندارد ساختن مقیاس سنجش رضایت شغلی، تهران: مرکز آموزش مدیریت دولتی، 1381
    ب) مقاله
اسلامی پناه، علی، رویه قضایی به منزله منبع حقوق، مجله تحقیقات حقوقی، دوره 21، 1397، شماره 84
آگاه، وحید؛ نبی بوربوری، محمد، کارنامه هیئت عمومی دیوان عدالت اداری از 1388 تا 1394 در ترازوی حقوق شهروندی، مجله حقوق پزشکی، 1397، شماره 46
امیرزاده، فرید؛ طباطبایی، حمیدرضا، بررسی میزان آگاهی از اصول حفاظت در برابر اشعه در پرتوکاران شاغل در بیمارستان­های شهرستان شیراز، مجله پزشکی هسته­ای ایران، دوره 13، 1384، شماره 24
بادینی، حسن، جستاری نقادانه در نظام حقوقی تامین اجتماعی ایران، فصلنامه حقوق، 1387، شماره 4
براتی، احمد، بهره­وری شاخص پیشرفت سازمانی و رشد و توسعه­یافتگی، مجله فرآیند مدیریت و توسعه، 1374، شماره 28
تیموری، نازنین و همکاران، اولویت­بندی عوامل موثر بر جذب نیروی انسانی و ارائه الگوی مناسب مبتنی بر نظام شایستگی، مجله پژوهش­های مدیریت منابع انسانی، دوره 10، 1397، شماره 32
حبیب­نژاد، سید احمد؛ عبدالمحمدی، فرزانه، نظام حقوقی شایسته حاکم بر تعطیلات در جمهوری اسلامی ایران، مجله مطالعات گردشگری، 1397، شماره 11
حسنوند، محمد؛ اکبری، مینا، گذار از قاعده تقنینی به قاعده­گذاری قضایی در رویه قضایی دیوان عدالت اداری با تاکید بر حقوق استخدامی، مجله حقوقی دادگستری، دوره 84، 1399، شماره 112
دقتی، عادله و همکاران، زمینه­های جذب نیروی انسانی در دانشگاه علوم پزشکی شهرستان بیرجند، پژوهش­های مدیریت عمومی، 1396، شماره 37
دهقان نیری و همکاران، بررسی بهره­وری از دیدگاه پرستاران بالین و عوامل و موانع ارزشیابی در آن: تحقیقی کیفی، مجله یافته، دوره 7، 1384، شماره 26
رفیعی، محمدرضا، چالش­های نهاد آرای وحدت رویه، مجله حقوقی دادگستری، دوره 85، 1398، شماره 114
رنجبری، ابوالفضل، بررسی وضعیت استخدامی کارگران شاغل در بخش عمومی، مجله فقه و حقوق اسلامی، 1391، شماره 5
سیف، نیما؛ عزیزالهی، محمدمهدی، سازوکار و قوانین و مقررات کار با اشعه و مزایا و فوق العاده پرتوکاری، یازدهمین کنفرانس بین­المللی پژوهش­های مدیریت و علوم انسانی در ایران، 1401
صادقی، قربان و همکاران، بررسی وضعیت اجرای قانون ارتقای بهره­وری کارکنان بالینی نظام سلامت در بیمارستان­های دانشگاه علوم پزشکی اردبیل، مجله سلامت و بهداشت، دوره 8، 1396، شماره 2
طهرانی، مریم و همکاران، قانون مدیریت خدمات کشوری (اصول، مبانی و راهبردهای پیشنهادی)، مجلس و راهبرد، 1393، شماره 79
علیزاده، عبدالرضا، تحلیل اجتماعی-حقوقی و معرفتی از رویه قضایی، مجله حقوق خصوصی، سال یازدهم، 1393، شماره 24
عیسوی، محمود؛ محمودی، اعظم، اوراق استصناع و تامین مالی خرد در مناطق محروم، معرفت اقتصاد اسلامی، سال ششم، 1394، شماره 12
قربان نیا، ناصر، نقدی بر منشور حقوق و مسئولیت­های زنان در نظام جمهوری اسلامی ایران، نامه مفید، 1384، شماره 49
کرمی، حامد؛ گودرزی، مهدی، تحلیل حقوقی قرارداد خرید خدمت کارکنان دستگاه­های اجرایی با تاکید بر آرای دیوان عدالت اداری، فصلنامه پژوهش­های نوین حقوق اداری، دوره 2، 1399، شماره 4
محمدزاده وادقانی، علیرضا، رویه قضایی و نقش سازنده آن در حقوق، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، 1376، شماره 38
معتمدی، عبداله، بررسی عوامل مرتبط به نگهداشت نیروهای متخصص در مناطق محروم، نامه علوم اجتماعی،1384، شماره 26
محمدفام ، ایرج و همکاران، ارائه چارچوبی برای ارزیابی عملکرد سیستم­های مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی با استفاده از روش­های تصمیم­گیری چندشاخصه، مجله سلامت کار ایران، دوره 14، 1396، شماره 1
وکیلیان، حسن، جایگاه رویه قضایی و قانون به عنوان منابع حقوق در دکترین حقوقی، فصلنامه پژوهش حقوق عمومی، دوره 19، 1397، شماره 57
 
ج) پایان نامه
فاطمی، ثریا، «جایگاه و نقش رویه قضایی دیوان عدالت اداری در حقوق عمومی»، پایان نامه کارشناسی ارشد حقوق عمومی، قم: پردیس فارابی دانشگاه تهران، 1391
 
 
د) آرای وحدت رویه قضایی
رأی وحدت رویه شماره 234 مورخ 24/3/1388 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری
رأی وحدت رویه شماره 338 مورخ 19/7/1383 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری
رأی وحدت رویه شماره 382 و 383 مورخ 5/12/1380 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری
رأی وحدت رویه شماره 75 الی 78 مورخ 25/2/1384 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری
رأی وحدت رویه شماره 74  مورخ 18/2/1391 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری
رأی وحدت رویه شماره 19 مورخ 17/3/1376 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری
رأی وحدت رویه شماره 581 مورخ 18/11/1383 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری
رأی وحدت رویه شماره 1424 الی 1436 مورخ 16/10/1399 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری
رأی وحدت رویه شماره 1001 مورخ 5/10/1396 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری
رأی وحدت رویه شماره 1345 مورخ 30/5/1397 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری
رأی وحدت رویه شماره 1897 الی 1899 مورخ 4/10/1397 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری
رأی وحدت رویه شماره 938 مورخ 29/7/1399 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری
رأی وحدت رویه شماره 225 و 224 مورخ 25/3/1395 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری
رأی وحدت رویه شماره 1306 مورخ 26/6/1398 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری
رأی وحدت رویه شماره 1328 مورخ 19/8/1393 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری
رأی وحدت رویه شماره 288 تا 306 مورخ 31/2/1398 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری
رأی وحدت رویه شماره 406 مورخ 3/5/1396 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری
رأی وحدت رویه شماره 628 مورخ 30/9/1392 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری
رأی وحدت رویه شماره 435 مورخ 10/4/1393 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری
 
     ه)  اسناد، قوانین و مقررات
اعلامیه جهانی حقوق بشر مصوب 1948
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1358
قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب 1386
قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392
قانون استخدام کشوری مصوب 1345
قانون تأمین اجتماعی مصوب 1354
قانون جذب نیروی انسانی به نقاط محروم و دورافتاده و مناطق جنگی مصوب 1367
قانون ارتقاء بهره­­وری کارکنان بالینی نظام سلامت مصوب 1388
ماده واحدۀ قانون اصلاح قوانین تنظیم جمعیت و خانواده مصوب 1392
قانون ساختار نظام جامع رفاه و تأمین اجتماعی مصوب 1383
قانون ترویج تغذیه با شیر مادر و حمایت از مادران در دوران شیردهی مصوب 1374
قانون حمایت از حقوق و مسئولیت­های زنان در عرصه­های داخلی و بین­المللی مصوب 1385
منشور حقوق و مسئولیت­های زنان در نظام جمهوری اسلامی ایران مصوب 1383
آیین نامۀ اجرایی قانون ارتقاء بهره­وری کارکنان بالینی نظام سلامت مصوب 1388
آیین­نامه مرخصی­ها مصوب 1346
قانون حفاظت در برابر اشعه مصوب 1368
 
عربی
ابن بابویه، محمدبن علی، من­لا یحضره الفقیه، تهران: دارالکتب الاسلامیه، جلد سوم، 1343ش، 1390ق.
 
 
دوره 6، شماره 20
سال ششم، شماره بیستم، پاییز 1403
پاییز 1403
صفحه 347-374

  • تاریخ دریافت 24 خرداد 1402
  • تاریخ بازنگری 23 تیر 1402
  • تاریخ پذیرش 13 مرداد 1402