فصلنامه علمی پژوهش های نوین حقوق اداری

فصلنامه علمی پژوهش های نوین حقوق اداری

شاخص تعهدات حقوق بشری دولت‌ها در ارتباط با حق بر اداره خوب

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری رشته حقوق بین الملل عمومی، دانشگاه آزاد واحد قائمشهر، مازندران، ایران
2 استادیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی واحدچالوس، مازندران، ایران
10.22034/mral.2023.2014242.1540
چکیده
مفهوم تعهد در گفتمان حقوق بشر معاصر به صورت تعهد به نتیجه و تعهد به وسیله پیش بینی شده است. در اهم اسناد بین المللی از جمله میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی و میثاق بین المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ، دولت ها متعهدان اصلی تحقق حقوق بشر، از طریق قانونگذاری، فراهم کردن بستر مناسب اجرا، پیش بینی مکانیزم موثر اجرایی و ... در نظر گرفته شده اند. دیگر اسناد حقوق بشری نیز دارای ادبیاتی تعهد محور نسبت به دولت‌ها هستند. رویکرد فعالان حقوق بشر همچنین متمرکز شده است که مسئولیت رعایت حقوق بشر و یا نقض آن متوجه دولتهاست. زیرا این دولتها هستند که بیشترین ابزار و امکانات را برای جلوگیری از نقض حقوق بشر و همچنین حمایت و تحقق آن در اختیار دارند. هرچند جامعه بین المللی از همه دولت ها علیرغم اختلاف در نظام حکومتی و رعایت استقلال آن ها می خواهد که حقوق بشر را رعایت کنند و به آن احترام گذارند. در حوزه حقوق اداری با توجه به این که مقامات و دستگاه‌های اداری از اختیارات و صلاحیت‌های زیادی برخوردار هستند، تعهدات حقوق بشری دولت‌ها اهمیت بیشتری می‌یابد. روش تحقیق در این پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی است و در پی پاسخ به این پرسش هستیم که دولت‌ها در حوزه حقوق بشر اداری مکلف به رعایت چه موازینی هستند؟ و رویه قضایی چه نقشی در تضمین حق بر اداره خوب به عنوان یکی از مصادیق مهم حقوق بشر اداری دارد؟
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The index of human rights obligations of governments in relation to the right to good governance

نویسندگان English

sara rasoli 1
Iraj Rezai nejad 2
1 , PhD student in Public International Law, Qaimshahr Azad University, Mazandaran, Iran
2 Assistant Professor, Faculty of Law and Political Sciences, Islamic Azad University, Chalos Branch, Mazandaran, Iran
چکیده English

The concept of commitment in contemporary human rights discourse is defined as commitment to result and commitment to means. In the most important international documents, including the International Covenant on Civil and Political Rights and the International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights, governments are the main obligees of realizing human rights, through legislation, providing a suitable platform for implementation, predicting an effective implementation mechanism, and so on. .. are considered. Other human rights documents also have commitment oriented literature towards governments. The approach of human rights activists is also focused on the fact that the responsibility for observing human rights or violating them lies with governments. Because these governments have the most tools and facilities to prevent human rights violations as well as support and realize them. However, the international community wants all governments to observe and respect human rights despite differences in the government system and respect for their independence. In the field of administrative law, due to the fact that the authorities and administrative bodies have many powers and competencies, the human rights obligations of governments become more important. The research method in this study is descriptive-analytical, and we are looking for an answer to the question, what standards are governments obliged to observe in the field of administrative human rights? And what role does judicial procedure play in guaranteeing the right to good administration as one of the important examples of administrative human rights?

کلیدواژه‌ها English

Human rights
government obligations
administrative rights
administrative human rights
the right to good administration
دگویر، استفانی و همکاران، حقِ حق داشتن، ترجمه: حسین پیران، تهران: فرهنگ نشر نو، چاپ دوم، 1398.
رستمی، ولی و همکاران، دادرسی عادلانه در مراجع اختصاصی اداری ایران، تهران: دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، چاپ اول، 1388.
مرادی برلیان، مهدی، اصل تناسب در نظام حقوق اتحادیه اروپایی با نگاهی بر آرای دیوان عدالت اداری، تهران: خرسندی، 1393.
هداوند، مهدی و علی مشهدی، اصول حقوق اداری در پرتو آرای دیوان عدالت اداری همراه با مطالعه تطبیقی، تهران: خرسندی، 1395.
هداوند، مهدی و علی مشهدی، اصول حقوق اداری، تهران: خرسندی، چاپ دوم، 1395.
ب) مقاله
اسماعیلی، محسن و حسین امینی‌پژوه، «تحلیل ماهیت و نظام حقوقی حاکم بر تعهدات دولت در میثاق بین­المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران»، دانش حقوق عمومی، سال پنجم، شماره 14، 1395.
اصفهانی، بابک و صابر نیاورانی، «کاربست اصل تناسب در حقوق عمومی، ابزار و سنجه نظارتی در پیش‌گیری از فساد اداری و مبارزه با آن»، فصل‌نامه حقوق اداری، سال دهم، شماره 33، 1401.
آقایی طوق، مسلم و سجاد مردانی، «استناد به اصول حقوقی در آرای دیوان عدالت اداری»، پژوهش­های نوین حقوق اداری، سال سوم، شماره 6، 1401.
اقبالی، کیوان، «نقش دستگاه در نظارت بر تعلیق ایفای تعهدات حقوق بشری دولت‌ها»، مجله حقوقی دادگستری، دوره هشتاد و پنجم، شماره 114، 1400.
آگاه، وحید و محمدنبی بوبوری، «تضمین نسل دوم حقوق بشر در رویه هیئت عمومی دیوان عدالت اداری»، مجله رأی، شماره 21، 1396.
امامی، محمد و حمید شاکری، «حکمرانی خوب و قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران»، پژوهش‌نامه حقوق تطبیقی، سال اول، شماره 2، 1394.
بستانی، محمدحسین و اسدالله یاوری، «بایســته‌های دولــت کارآمــد؛ مطالعــه مــوردی دولــت لیبــرال مــدرن»، فصل‌نامه پژوهش‌های نوین حقوق اداری، ســـال پنجم، شمــــاره 14، بهار 1402.
تاری‌وردی، صادق و علی‌محمد فلاح‌زاده، «نقش رویه قضایی هیئت عمومی دیوان عدالت اداری در توسعه اصول حقوق اداری از منظر حقوق بشر»، حقوق پزشکی، ویژه‌نامه حقوق بشر و حقوق شهروندی، 1399.
جلالی، محمد و مریم کریم جوزانی، «صلاحیت تشخیصی و کنترل‌پذیری آن در حقوق اداری (از منظر حقوق بنیادین و اقتضائات دولت مدرن)»، در: تکاپوی حقوق عمومی، تهران: جنگل، 1393.
جمشیدی، علی‌رضا و آرین پتفت، «حقوق شهروندی در پرتو آیین­های نوین اداری»، اخلاق زیستی، سال ششم، شماره 21، 1395.
حقیقی، حسن و همکاران، «تأثیر موازین حقوق بشر بر فرآیند رسیدگی قضایی با تأکید بر نظام حقوقی انگلستان و استرالیا»، مطالعات حقوق عمومی، انتشار آن‌لاین، 1401.
حمیدی، علی و حسین آل کجباف، «راهکارهای تقویت نظارت دیوان عدالت اداری و تأثیر آن بر حقوق شهروندی در نظام جمهوری اسلامی ایران»، مطالعات حقوق بشر اسلامی، سال دهم، شماره 22، 1400.
خسروی، حسن و محمدجواد حسینی، «سرآغازی بر حقوق بشر اداری»، پژوهش‌های نوین حقوق اداری، سال دوم، شماره 5، 1399.
خواجوند، مظاهر و همکاران، «تأملی بر شاخص­های اداره خوب در رویه قضایی دیوان عدالت اداری»، پژوهش­های نوین حقوق اداری، سال چهارم، شماره 12، 1401.
دانلی، جک، «حقوق بشر، دموکراسی و توسعه»، ترجمه: نورمحمد نوروزی و سیروس فیضی، راهبرد، شماره 44، ۱۳۸۶.
رحمانی، زهره، «مطالعه تطبیقی حق اداره خوب در کد اروپایی رفتار خوب اداری و نظام حقوقی ایران با تأکید بر دو اصل قانونی بودن و تناسب»، پژوهش­های نوین حقوق اداری، سال دوم، شماره 3، 1399.
رحیمی، رئوف، «مسئولیت دولت و بخش خصوصی در قبال حقوق بشر»، فصل‌نامه مطالعات بین­المللی، شماره 59، 1397.
رضایی­زاده، محمدجواد و فرامرز عطریان، «اصل الزام به ارائه دلایل تصمیمات اداری در پرتو مفهوم اداره خوب: مطالعه تطبیقی نظام حقوقی ایران و اتحادیه اروپا»، دانش حقوق عمومی، سال سوم، شماره 10، 1393.
سلیمی ترکمانی، حجت، «حق بر اداره مطلوب از منظر منشور حقوق بنیادین اتحادیه اروپا و منشور حقوق شهروندی ایران»، مطالعات حقوق تطبیقی، دوره دهم، شماره 1، 1398.
سلیمی، صادق و جبار عیساییان، «هم‌‌گرایی موازین حقوق بشری ملی و بین­المللی در پرتو آرای دادگاه­های ملی»، مطالعات حقوق عمومی، دوره پنجاه و سوم، شماره 3، 1402.
عارفی، مرتضی، «تعهدات حقوق بشری دولت‌ها در حوزه پیش‌گیری اجتماعی از جرم»، دانش سیاسی، سال هفدهم، شماره 23، 1400.
عطریان، فرامرز، «تحقق حق دفاع در پرتو مفهوم اداره خوب؛ مطالعه تطبیقی نظام حقوقی ایران و اتحادیه اروپا»، مطالعات حقوق تطبیقی، دوره هفتم، شماره 1، 1395.
فلاح‌زاده، علی‌محمد، «تحولات حق استماع در حقوق اداری ایران و انگلستان»، پژوهش حقوق عمومی، سال پانزدهم، شماره 41، 1392.
مولایی، یوسف، «حق توسعه و جهان‌شمولی حقوق بشر»، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، دوره پنجاه و ششم، 1381.
نجارزاده هنجنی، مجید، «تحلیل خدمات عمومی از منظر حقوق بشر؛ حق بهره­مندی از خدمات عمومی»، فصل‌نامه حقوق اداری، سال هشتم، شماره 27، 1400.
همتی، مجتبی، «تحلیل قانون دیوان عدالت اداری از منظر استانداردهای خاص دادرسی منصفانه اداری؛ با نگاهی به رویه دادگاه اروپایی حقوق بشر»، پژوهش حقوق عمومی، سال نوزدهم، شماره 55، 1395.
ویژه، محمدرضا، «مفهوم اصل برابری در حقوق عمومی نوین»، نشریه حقوق اساسی، تهران، شماره 2، 1383.
ج) آرای وحدت رویه
دادنامه شماره 1179 مورخ 2/10/1399 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری.
دادنامه شماره 187-186 مورخ 27/2/1388 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری.
دادنامه شماره 430-431 مورخ 1/7/1392 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری.
دادنامه شماره 504 و 503 مورخ 8/6/1386 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری.
2.Latin Source
Bruce E. Moon & William j. Dixon, “Basic Needs and Growth - Welfare Trade-offs”, International Studies Quarterly, 36,2: 191-212, June, 1992.
Clunan, Anne L., “Redefining Sovereignty: Humanitarianism’s Challenge to Sovereign Immunity”, in Negotiating Sovereignty and Human Rights, (eds) Noha, Shawki, & Michaelene, Cox, Ashgate, 2009.
Fierro, Ana, Administrative Burdens in Access to Justice, the Case of the Mexican Administrative Courts, UNISANTA Law and Social Science, Vol. 12, N. 1, 2023.
Klara ka, Nska, Towards Administrative Human Rights in the EU. Impact of the Charter of Fundamental Rights, European Law Journal, Volume 10, Issue 3, 2004.
Tina, Sever, Procedural safeguards under the European convention on human rights in public (administrative) law matters, European Association Comenius (EACO), 2018.
Conway Henderson, Population Pressures and Political Repression, 74 Soc. Su. Q. 322.
landman, Todd, The Scope of Human Rights: From Background Concepts to Indicators, Human Rights Centre. March. Colchester, Uk, 2005.
Mendes, Joana, “Good administration in EU law and the European Code of Good Administrative Behaviour”, 2009.
 
دوره 6، شماره 21
سال ششم، شماره بیست , و یکم، زمستان1403
زمستان 1403
صفحه 411-436

  • تاریخ دریافت 10 آبان 1402
  • تاریخ بازنگری 08 دی 1402
  • تاریخ پذیرش 09 دی 1402