فصلنامه علمی پژوهش های نوین حقوق اداری

فصلنامه علمی پژوهش های نوین حقوق اداری

ارزیابی حقوق معلولان و تضمینات آن در نهادهای کیفری و عمومی ایران

نوع مقاله : مقالات کاربردی

نویسندگان
1 استادیار گروه حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه فردوسی مشهد
2 کارشناسی ارشد معارف اسلامی و حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشگاه امام صادق
10.22034/mral.2024.2032058.1621
چکیده
معلولان به عنوان قشر آسیب‌‌پذیر جامعه نیازمند حمایت‌های خاص از سوی حاکمیت هستند. از این‌رو، حمایت از اشخاص معلول نیازمند شناسایی خلأهای قانونی و تدوین قوانین کارآمد در این حوزه است. نحوه مواجهه و کیفیت خدمات‌دهی نهادهای کیفری و عمومی به این اقشار ناتوان، نقش مهمی در تضمین حقوق آن‌ها دارد. هدف از انجام این پژوهش، بررسی و آسیب‌شناسی حقوق معلولان در نهادهای کیفری و عمومی ایران و شناسایی تضمینات متناسب با تحقق این حقوق در این نهادها است. سوال اصلی این پژوهش آن است که اشخاص معلول چه حقوقی در نهادهای کیفری و عمومی دارند و چه تضمیناتی جهت تحقق هرچه بهتر این حقوق، قابل بررسی است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که لزوم جبران خسارت‌های وارده، امکان دسترسی آسان به نهادهای نظام عدالت کیفری و لزوم اتخاذ تدابیر حمایتی ـ معاضدتی به عنوان برخی از حقوق لازم‌الرعایه با کاستی‌ها و خلأهایی قانونی مواجه است و تضمینات لازم در خصوص آن‌ها پیش‌بینی نشده است. همچنین در نهادهای عمومی کشور، دسترسی آسان معلولان به اماکن اداری، حق بر اشتغال و تفریح و نیز حق بر برخورداری از خدمات مراقبتی، بهداشتی، درمانی، روانی و توانبخشی، به قدر کفایت وجود ندارد. از این‌رو، لازم است بر مبنای اصولی همچون کرامت، استقلال و مشارکت اشخاص معلول، اصلاحات تقنینی و اجرایی در حوزه معلولان صورت پذیرد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Evaluation of the rights of the disabled and its guarantees in the criminal and public institutions of Iran

نویسندگان English

Hamidreza Danesh Nari 1
Mohammadsadegh Mohammadi Ghahfarokhi 2
1 Assistant Professor of Criminal Law and Criminology, Ferdowsi University of Mashhad
2 کارشناسی ارشد معارف اسلامی و حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشگاه امام صادق
چکیده English

As a vulnerable group of society, disabled people need special support from the government. Therefore, supporting disabled people requires identifying legal gaps and formulating efficient laws in this field. The way of facing and the quality of service provided by criminal and public institutions to these powerless groups plays an important role in guaranteeing their rights. The purpose of this research is to examine and diagnose the rights of disabled people in the criminal and public institutions of Iran and to identify the appropriate guarantees for the realization of these rights in these institutions. The main question of this research is that what rights do disabled people have in criminal and public institutions and what guarantees can be investigated to realize these rights as best as possible. The findings of this research show that the need to compensate for the damages, the possibility of easy access to the institutions of the criminal justice system, and the need to adopt protective-assistance measures as some of the rights that must be respected are faced with legal shortcomings and gaps, and the necessary guarantees have not been provided for them. Also, in the public institutions of the country, there is not enough easy access for the disabled to administrative places, the right to employment and recreation, as well as the right to enjoy care, health, medical, psychological and rehabilitation services.

کلیدواژه‌ها English

Disabled people
criminal institutions
public institutions
performance guarantee
human rights
بختیارنژاد، پروین (1383)، «بزرگترین اقلیت اجتماعی و محرومیت از حقوق انسانی»، فصلنامه تأمین اجتماعی، شماره 16، صص169-182.
پروانه، زهرا؛ جلیلیان، زیور؛ رستمی بشمنی، مجید (1396)، «مقایسه فرهنگ حمایت حقوقی قضایی از معلولین در ایران و کنوانسیون‌های بین‌المللی»، فصلنامه مطالعات رفتاری در مدیریت، سال هشتم، شماره شانزدهم، صص 15-37.
پورضیایی، کمیل؛ غفاری نیک، تارا (1399)، «اثرات حقوقی و اجتماعی الحاق ایران به کنوانسیون حقوق معلولین از منظر حقوق داخلی»، فصلنامه حقوق فارس، دوره سوم، شماره ششم، صص 119-149.
رایجیان اصلی، مهرداد (1390)، بزه دیده شناسی (تحولات بزه دیده شناسی)، تهران: شهر دانش.
رحمانی، مهدی (1390)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد «حقوق کودکان معلول، رشت: دانشکده علوم انسانی، دانشگاه گیلان.
رمضانی قوام آبادی، محمدحسین (1390)، «حمایت از معلولین در حقوق بین‌المللی» فصلنامه رفاه اجتماعی، سال یازدهم، شماره 41، صص 307-341.
زراعت، عباس؛ چاووشی، محمدصادق؛ کرامتی معز، هادی (1398)، «سیاست‌های پاسخ‌دهی جنایی در قبال جرایم ارتکابی علیه ناتوانان و حمایت‌های کیفری، قضایی و فراقضایی افتراقی از آنان»، فصلنامه حقوق اسلامی، شماره ششم (پیاپی 49)، صص 51-76.
سماواتی پیروز، امیر (1388)، رساله دکتری «ناتوانان بزه‌دیده در پرتو رهیافت جرم‌شناسی و قوانین کیفری حقوق ایران و انگلستان»، تهران: دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی.
صدیقی، سمیه (1402)، «بررسی لایحه برنامه هفتم توسعه (47): آسیب شناسی اجرای تبصره «۱» ماده (۷) قانون حمایت از حقوق معلولان (19119)»، ماهنامه گزارش‌های کارشناسی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، 31 (4)، صص 1-8.
صدیقی، سمیه؛ عزت آبادی پور، حسام؛ شعبان زاده، ایمان؛ بختیاری علی آباد، محمد؛ مختاری پیام، مهدی؛ فیاضی، پرند (1401)، «بررسی لایحه بودجه سال ۱۴۰۲ کل کشور (80): اعتبارات توانبخشی و چالش های پیش روی آن در سازمان بهزیستی»، ماهنامه گزارش های کارشناسی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی، 30 (12)، صص 1-23.
قاری سید فاطمی، سید محمد (1387)، «تحول گفتمانی: حق‌ها و آزادی‌های معلولان در آئینه حقوق بشر معاصر»، پژوهشهای حقوقی، صص 185-208.
عارفی، محمدشعیب؛ پروین، خیرالله (1401)، «بررسی تطبیقی مثبت در زمینه استخدام معلولان در حقوق ایران، آمریکا و هند»، فصلنامه مطالعات حقوق بشر اسلامی، سال یازدهم، شماره 1 (پیاپی 24)، صص 7-31.
عبدی، کیانوش؛ فتحی، فرشاد؛ خضری، علی؛ خانجانی، محمدسعید؛ حسین‌زاده، سمانه (1398)، «مقایسه وضعیت پاسخگویی سازمان‌های ارائه‌دهنده خدمات توانبخشی از دیدگاه دریافت‌کنندگان خدمات»، آرشیو توانبخشی (توانبخشی)، صص 270-285.
غلامی، نبی الله (1401)، آسیب‌شناسی قانون حمایت از معلولان، تهران: پژوهشکده علوم پایه، پژوهشگاه قوه قضاییه.
کاویار، میرحسین؛ توسلی نائینی، منوچهر (1387)، «تأملی بر حقوق معلولان از منظر کنوانسیون حقوق معلولان و سایر اسناد بین‌المللی»، فصلنامه اندیشه‌های حقوق خصوصی، سال پنجم، شماره 13، صص51-81.
کوهی اصفهانی، کاظم (1392)، «بایسته‌های ناظر بر جایگاه و حقوق بزه‌دیده در تحقق عدالت قضایی مطلوب (آسیب‌شناسی وضعیت موجود)»، بازخوانی نظام قضایی جمهوری اسلامی ایران، به کوشش: عباسعلی کدخدایی، صص227-256، تهران: دانشگاه امام صادق.
گرجی ازندریانی، علی اکبر؛ شیرزاد نظرلو، زهرا (1397)، «جایگاه حقوق معلولین در حوزه حقوق شهری»، فصلنامه مطالعات حقوق راهبردی سیاست‌گذاری عمومی، دوره 8، شماره 26، صص 137-163.
محمدی، قاسم (1384)، «میزگرد عدالت برای بزه دیدگان (مصاحبه با علی حسین نجفی ابراندابادی، حسین غلامی دون و فیروز محمودی جانکی)»، محله حقوقی دادگستری، صص 8-74.
مقامی، امیر؛ امیرشاکرمی، مریم سادات (1397)، «حق تفریح و فراغت معلولین در پرتو اسناد بین‌المللی»، مجله مطالعات حقوقی دانشگاه شیراز، شماره اول، صص 305-344.
موسوی، عاطفه (1396)، «بررسی حقوق استخدامی معلولان در مقررات داخلی با نگاهی به اسناد بین‌المللی»، مجله مطالعات علوم سیاسی، حقوق و فقه، شماره 2/1، صص 88-110.
کنوانسیون حقوق معلولان  مصوب  ۱۳ دسامبر ۲۰۰۶ میلادی مجمع عمومی سازمان ملل متحد (Convention on the Rights of Persons with Disabilities).
مصاحبه با علی‌همت محمودنژاد، «قانون حمایت از حقوق معلولان؛ پُز سیاسی یا گامی برای تحقق عدالت؟» (1402)، خبرگزاری ایسنا. به نشانی:  www.isna.ir/news/1402091107709.
دوره 6، شماره 20
سال ششم، شماره بیستم، پاییز 1403
پاییز 1403
صفحه 429-450

  • تاریخ دریافت 22 خرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 19 شهریور 1403
  • تاریخ پذیرش 20 شهریور 1403