انجمن ایرانی حقوق اداری فصلنامه علمی پژوهش های نوین حقوق اداری 2717-0497 8 26 2026 01 21 Pathological analysis of the judicial procedure regarding the competent authority to handle the objection from the decisions of the Commission on the subject of Article 38 of the Municipal Transactions Regulations تحلیل آسیب‌شناسانه رویه قضایی در خصوص مرجع صالح رسیدگی به اعتراض از آرای کمیسیون موضوع ماده ۳۸ آیین‌نامه معاملات شهرداری (آراء وحدت رویه شماره ۲۳۰۸-۲۳۰۷ دیوان عدالت اداری و شماره ۸۴۹ دیوان عالی کشور) 231 255 726186 10.22034/mral.2025.2045087.1673 FA حسین آئینه‌نگینی استادیار دانشکده حقوق دانشگاه تربیت مدرس میلاد اصفری دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق عمومی دانشگاه تربیت مدرس 0009-0006-7864-4967 Journal Article 2024 11 10 According to paragraph(2) of Article 10 of the Law of the Administrative Court of Justice, handling complaints against definitive decisions of quasi-judicial authorities is absolutely under the authority of this institution. The Commission on the subject of Article 38 of the Municipal Transactions Regulations, despite the quasi-judicial nature, in the unanimous decision No. 2307-2308 dated 4/8/1400 of the General Board of the Court of Administrative Justice and the unanimous decision No. 849 dated 4/19/1403 of the General Board of the Supreme Court to handle complaints from He excluded the opinions of this commission from the jurisdiction of the court and placed them in the jurisdiction of public courts. The investigation showed that excluding this authority from the jurisdiction of the Court is not only against legal principles and standards, but also contradicts the provisions of Article 173 of the Constitution and Clause(2) of Article 10 of the Law of the Court. In short, in paragraph(2) of Article 10, the organizational criterion (being a quasi-judicial authority) is the basis for determining the jurisdiction of the court, but in the aforementioned opinions, the nature of the lawsuits heard in the commission is the criterion for determining the jurisdiction of the court. Based on this, in line with the principle of specialization and documented in Article 10 (2) and Note 3 of Article 3 of the Law of the Court, it was argued that the appeals branches of the Court are the competent authority for protesting the final decisions of the aforementioned commission. مستند به بند‌(۲) ماده 10 قانون دیوان عدالت اداری، رسیدگی به شکایت از آرای قطعی مراجع شبه‌قضایی به صورت مطلق در صلاحیت این نهاد قرار گرفته است. کمیسیون موضوع ماده ۳۸ آیین‌نامه معاملات شهرداری علی‌رغم ماهیت شبه‌قضایی در رأی وحدت رویه شماره ۲۳۰۸-۲۳۰۷ مورخ ۴/۸/۱۴۰۰ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با این استدلال که در کمیسیون مزبور قاضی منصوب رئیس قوه قضائیه وجود دارد و دعاوی در صلاحیت این کمیسیون واجد ماهیت حقوقی و قراردادی است لذا رسیدگی به شکایت از آرای این کمیسیون را از شمول صلاحیت دیوان مستثنی و در صلاحیت محاکم عمومی قرار داد. هیأت عمومی دیوان عالی کشور نیز به موجب رأی وحدت رویه شماره ۸۴۹ مورخ ۱۹/۴/۱۴۰۳ مفاد رأی مزبور را تأیید نمود. بررسی‌ صورت گرفته نشان داد مستثنی نمودن این مرجع از شمول صلاحیت دیوان نه تنها مخالف اصول و موازین حقوقی است، بلکه با مفاد اصل 173 قانون اساسی و بند‌(2) ماده 10 قانون دیوان نیز مغایرت دارد. مختصر اینکه مفاد آرای مزبور به نوعی تفسیر و اجتهاد در برابر نص بوده و با وجود اینکه در بند‌(2) ماده ۱۰ معیار سازمانی (مرجع شبه‌قضایی بودن) مبنای تعیین حدود صلاحیت دیوان قرار گرفته است لیکن در آرای مزبور ماهیت دعاوی رسیدگی شده در کمیسیون معیار تعیین صلاحیت دیوان قرار گرفته است. بر این اساس در راستای اصل تخصص‌گرایی و نیز مستند به بند‌(2) ماده 10 و نیز تبصره ۳ ماده ۳ قانون دیوان استدلال شد که شعب تجدیدنظر دیوان مرجع صالح نسبت به اعتراض از آراء قطعی کمیسیون مذکور می‌باشند. https://www.malr.ir/article_726186_7dc4dcd4635499a5289b271b65801cb3.pdf