انجمن ایرانی حقوق اداری فصلنامه علمی پژوهش های نوین حقوق اداری 2717-0497 8 27 2026 06 22 Legal analysis of civil liability resulting from the use of artificial intelligence in the field of administrative disputes تحلیل حقوقی مسئولیت مدنی ناشی از بکارگیری هوش مصنوعی در حوزه مخاصمات اداری 135 158 728991 10.22034/mral.2025.2041919.1672 FA محمد جلیلی شاه منصوری موسسه امام خمینی ره مرضیه هاشمی قندعلی موسسه هدی جامعه الزهراء سیدعلی میرداماد نجف آبادی موسسه امام خمینی ره Journal Article 2024 11 18 The applications of artificial intelligence in all aspects of social life are obvious and do not require arguments. Artificial intelligence is always used by various organizations and institutions to achieve their goals and qualifications. In the meantime, administrative courts are no exception to this and use artificial intelligence to resolve administrative disputes. The newness of artificial intelligence has led to different views on the nature of artificial intelligence. The purpose of this article is to explain the legal foundations of civil responsibility resulting from the use of artificial intelligence and to speed up the affairs of citizens, while examining all the theories proposed about the nature of artificial intelligence and also applying the well-known principles of civil responsibility to the area of ​​discussion. The result obtained is that the best and most realistic theory is to consider the product of human creation and artificial intelligence as an animal.an animal.an animal. کاربردهای هوش مصنوعی در تمامی ابعاد زندگی اجتماعی امری عیان و بی نیاز از استدلال و برهان می باشد. هوش مصنوعی همواره توسط سازمانهای و نهاد های مختلف در جهت وصول به اهداف و صلاحیت های خویش مورد بهره وری قرار می گیرد. در این میان دادگاه های اداری نیز از این امر مستثناء نبوده و برای حل مخاصمات اداری، هوش مصنوعی را مورد استفاده قرار می دهند. نوپدید بودن هوش مصنوعی موجب شده تا درباره ماهیت هوش مصنوعی دیدگاه های مختلفی مطرح گردد. نوشتار حاضر به هدف تبیین مبانی حقوقی مسئولیت مدنی ناشی از بکارگیری هوش مصنوعی و نیز تسریع در جهت امورات شهروندان، ضمن بررسی همه نظریات مطروحه درباره ماهیت هوش مصنوعی و همچنین تطبیق مبانی معروف مسئولیت مدنی بر محل بحث، آنها را مورد نقاش قرار داده و بدین نتیجه نائل آمده که بهترین و واقعه بینانه ترین نظریه، محصول ساخت بشری و نیز هوش مصنوعی را منزله حیوان دانستن، می باشد. https://www.malr.ir/article_728991_44094b7ee8c187ff2a103bcb91e59475.pdf