فصلنامه علمی پژوهش های نوین حقوق اداری

فصلنامه علمی پژوهش های نوین حقوق اداری

حق تمرد کارمند از منظر اصل قانونمندی و استناد به اصول بنیادین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای حقوق عمومی،دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه شیراز
2 دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه شیراز
3 دانشکده حقوق و علوم سیاسی شیراز دانشگاه شیراز
10.22034/mral.2023.2002194.1467
چکیده
رابطه "فرمان‌دَهی" و "فرمان‌بَری" در علوم و حقوق اداری با اصطلاح «اصل سلسله مراتب»، شناخته شده که از ضروریات تاسیس و برپایی اداره و تامین نظم و انضباط اداری به حساب می‌آید. با این همه، پنداشتِ تکلیف همیشگی کارمند به اطاعت و انقیاد محض وی در برابر اداره، معایبی را به دنبال داشته و همچنین مانع از رواج فرهنگ گفتمان در اداره، پاسخگویی و تقویت فرصت های مشارکتی می‌گردد. در این نوشتار تلاش شده تا با هدف پرداخت به مفهومِ "مقاومت" و "نافرمانی" در ساحت حقوق اداری و پذیرش مفهوم موسع از اصل قانونمندی، امکان و حق تمرد کارمند در مصاف با دستوراتی که به هر نحو مغایر با قانون،شرع و اصول بنیادین به نظر می‌رسد، مورد بررسی قرار گیرد.در عمده منابعی که به نحوی به مقوله «امر غیرقانونیِ آمر» پرداخته‌اند، غالبا بر مواد 96 قانون مدیریت خدمات کشوری و 158 و 159 قانون مجازات اسلامی، متمرکز و متوقف شده‌اند. نوشتار حاضر بر آن است تا ضمن نگاه و پرداختی تازه به مواد مذکور و ارائه تحلیلی مبنایی، موضوع «مقاومت مامور و اَمرِ آمر» را در سایر مواد قانونی به ویژه ماده 91 قانون محاسبات عمومی رصد نموده و انعکاس آن را در حقوق خارجی نیز مد نظر قرار دهد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The Employee's Rebellion Right from the Perspective of Legality Principle and Reference to Fundamental Doctrines

نویسندگان English

shabnam fahimi 1
Mojtaba Vaezi 2
Mohammad Emami 3
1 PhD student in public law, Faculty of Law and Political Sciences, Shiraz University
2 Faculty of Law and Political Science Shiraz Univerrsity
3 Faculty of Law and Political Sciences Shiraz University
چکیده English

The relationship between "commanding" and "commanding" in administrative sciences and law is known as the term "principle of hierarchy" to be one of the essentials of establishing administration and ensuring administrative order. Despite all this, the assumption of the employee's constant duty to obey and submit to the administration has disadvantages and also prevents the spread of the discourse culture in the administration, accountability and strengthening of collaborative opportunities.

In this article, in order to study the concept of " resistance" and "disobedience" in the field of administrative law, the possibility of an employee's disobedience in the face of orders that seem to be contrary to the law, Sharia and fundamental principles has been investigated. In most of the sources that have dealt with the category of "illegal command", they have often focused and stopped on Articles 96 of the Civil Service Management Law and 158 and 159 of the Islamic Penal Code. The purpose of this article is to take a different attitude at the mentioned articles and present a basic analysis, to observe the issue of "resistance of the agent and the order of the agent" in other legal articles, especially Article 91 of the Public Accounts Law, and consider its reflection in foreign law.

کلیدواژه‌ها English

resistance
command
officer
principle of administrative hierarchy
1ـ ابوالحمد، عبدالحمید،حقوق ادرای ایران،تهران: انتشارات سهامی عام، 1370.
2ـ اردبیلی، محمدعلی، حقوق جزای عمومی، تهران: انتشارات میزان، 1392.
3ـ امامی،محمد،استوارسنگری،کوروش،حقوق اداری،تهران: انتشارات میزان،جلد اول،1389.
4ـ بابایی مهر، علی،حقوق اداری 2، مجمع علمی و فرهنگی مجد،1393.
5ـ زولر، الیزابت، درآمدی بر حقوق عمومی، مترجم: سید مجتبی واعظی،تهران:انتشارارات جنگل،1391.
6ـ صانعی، پرویز، حقوق جزای عمومی، تهران: انتشارات گنج دانش، جلد اول،1372.
7ـ قربان نیا، ناصر،ملاحظاتی درباره قانون مجازات اسلامی،تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1393.
8ـ کاسسه،آنتونیو،حقوق کیفری بین المللی،مترجم: حسین پیران و دیگران،تهران: انتشارات جنگل، 1375.
9ـ کیوانفر،شهرام، مبانی فلسفی تفسیر قانون، تهران: انتشارات شرکت سهامی انتشار، 1390.
10ـ  محسنی، مرتضی، دوره حقو جزای عمومی، تهران: انتشارات گنج دانش، جلد سوم،1376.
11ـ معین، محمد، فرهنگ فارسی، تهران: انتشارات ادنا، جلد اول، 1386.
12ـ موسی زاده، ابراهیم،حقوق ادری،تهران: انتشارات دادگستر،1391.
13ـ نجفی توانا، علی، میلکی،ایوب، حقوق جزای عمومی، تهران: انتشارات جنگل، جلد اول،1393.
14ـ نوربها،رضا، زمینه های حقوق جزای عمومی، تهران: انتشارات دادآفرین،1388.
15ـ واعظی، سید مجتبی، حقوق اداری 1،تهران: انتشارات میزان،1401.
16ـ هاشمی، محمد، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران،تهران: انتشارات میزان، 1384.
ب. مقاله ها
17ـ حسینی، سید حسن، نوروزی، محمد، مبانی مسئولیت مامور در اجرای فرامین غیرقانونی و رویکردهای قانونگذار، فصلنامه تعالی حقوق، 1396،شماره 20.
18ـ کاظمی، پریسا،بشیری، اکبر،ساز و کار تضمین حقوق بنیادین بشر در نظام حقوق عمومی ایران، فصلنامه علمی مطالعات حقوق بشر اسلامی، 1398، شماره:16
19ـ نظری نژاد، محمدرضا،مبانی و شرایط استناد به دفاع امر آمر در حقوق جزای بین الملل، پژوهشنامه حقوق کیفری،1392،شماره:2
ج. قوانین
20ـ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1368.
21ـ قانون مجازات اسلامی مصوب 1392.
22ـ قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب 1386.
23ـ قانون مجازات اسلامی ـ کتاب پنجم تعزیرات و مجازات های بازدارنده1375.
د. تقریرات کلاسی
24ـ واعظی،سید مجتی، تقریرات کلاسی حقوق تطبیقی(مقطع ارشد)،نیم سال اول 1399.
 
منابع خارجی
25- Chapus René, Droit administratif général, Paris: Montchrestien, t2,2001.
26- Dahel ,Robert, A right to Workplace democracy ,University California Press,2001.
27-Dinstein, Yoram, The defense of obedience to superior orders in International Law ,A.W. Sijthoff  leydan,1965.
28-Geata ,Paola,"The Defense or superior order: The statute to the International criminal court versus customary International Law", European Journal of International Law,Valum10, 1999.
29-Hamid, Abdol Gohafar, Sein, khin Maung, "The Defense of superior order, Manifest illegality principle and statute the international criminal court", Asian journal of International Law, Valum3,2008.
30-Kudo ,Koji," Command Responsibility and the Defense  of superior order", The Thesis submitted for Degree or Doctor of philosophy at university of Leiceter,2007.
دوره 6، شماره 20
سال ششم، شماره بیستم، پاییز 1403
پاییز 1403
صفحه 39-64

  • تاریخ دریافت 24 اردیبهشت 1402
  • تاریخ بازنگری 30 خرداد 1402
  • تاریخ پذیرش 17 تیر 1402