تحلیل درهم تنیده حقوق کار زنان قالیباف( مطالعه موردی بیمه زنان قالیباف تبریز)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه حقوق عمومی دانشکده حقوق دانشگاه شهیدبهشتی

2 گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق دانشگاه شهیدبهشتی تهران

10.22034/mral.2021.532150.1155

چکیده

زنان بخش اعظمی از جمعیت قالیبافان در ایران را تشکیل می‌دهندکه غالبا در خانه و بدون کارفرما مشغول قالیبافی بوده و از بیمه اجتماعی اجباری محروم هستند. قانون بیمه قالیبافی مصوب 1388 فرصت برخورداری از بیمه اجتماعی را به آنها داد اما در این مقاله، یک گروه از زنان قالیباف حاشیه‌نشین تبریز مورد مطالعه قرار می‌گیردکه علیرغم اشتغال تمام وقت، نتوانستند از حمایت قانونگذار برخوردارشوند. چرایی و چگونگی عدم دسترسی این زنان به بیمه قالیبافی، پرسش اصلی مقاله است. برای جمع‌آوری داده، از روش کیفی و تکنیک مصاحبه‌های عمیق نیمه‌‌ساختاریافته استفاده شده‌است. تحلیل داده‌ها با روش تحلیل مضمون در چارچوب نظری درهم‌تنیدگی نشان می‌دهد که روابط و موقعیت نابرابر بین فردی و درون‌گروهی، موانع ساختاری، توجیه‌های فرهنگی و عقیدتی و حوزه تنظیم‌گری انظباطی و اداری در ارتباط با یکدیگر منجر به محرومیت این زنان از حقوق کار شده است. شناسایی حقوقی همه قالیبافان به عنوان یک گروه مشابه و واحد بدون در نظر گرفتن تفاوت‌ های‌آنها منجر به دسترسی نابرابر به این قانون شده است. این گروه از زنان قالیباف نه‌تنها به خاطر جنسیت خود، بلکه در وضعیت درهم تنیده با محل زندگی، طبقه اقتصادی و اجتماعی و سن در یک موقعیت درحاشیه قرارگرفته‌اند. نظام حقوق کار با تعریف مضیق از کارگر، زنان قالیباف خانگی را به عنوان کارگر به رسمیت نشناخته و سازوکار مناسب برای تضمین دسترسی آنها به حقوق کار ازجمله تامین اجتماعی پیش‌بینی نکرده‌است. نهایتا، باتوجه به موقعیت درهم‌تنیده قالیبافان، نظام جایگزین بیمه قالیبافی پیشنهاد می‌شود که چندلایه و چندبعدی، منعطف و دارای سطح‌بندی باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

An Intersectional Analysis of Women Carpet Weavers' Labor Rights: A Case Study of Women Carpet Weavers in Tabriz

نویسندگان [English]

  • Amir Nikpey 1
  • Shiva Bazargan 2
1 Public Law, Faculty of Law, Shahid Beheshti University
2 Public Law, Faculty of Law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Women constitute a large part of the Iranian carpet weaving population, who usually weave carpets at home without an employer and are deprived of compulsory social insurance. The carpet weaving insurance law passed in 2009 gave them the opportunity to use social insurance, but a group of women carpet weavers from the suburbs of Tabriz is being studied who, despite their full-time employment, could not enjoy it. Why not having access to the law is the main question. Qualitative methods and semi-structured in-depth interviews were used to collect data. Data analysis with the thematic method in the intersectional theoretical framework shows that unequal interpersonal and in-group relationships, structural barriers, cultural and ideological justifications, and the disciplinary and administrative regulation in relation to each other have led to the deprivation of these women from labor rights. Women carpet weavers are marginalized not only because of their gender, but also because of their intertwined status with their location, economic-social class, and age, which even the Iranian legal system seeks to enact laws and regulation to support them, it is not available. The labor law system, with its narrow definition of worker, does not recognize women carpet weavers as workers and does not provide an appropriate mechanism to ensure their access to labor rights. The authors conclude that the persistence of social inequalities even with the enactment of some protected laws by the legal system, such as carpet weavers' insurance will be better understood by the method of intersectional analysis.

کلیدواژه‌ها [English]

  • intersectionality
  • intersectional discrimination
  • Labor Rights
  • Social Security
  • carpet weaving insurance
استوارسنگری، کوروش، حقوق تأمین اجتماعی، چاپ سوم، تهران: نشر میزان، 1390.
اشرف، احمد و علی بنوعزیزی، طبقات اجتماعی، دولت و انقلاب در ایران، ترجمه سهیلا ترابی فارسانی، تهران: نشر نیلوفر، 1387.
خنیفر، حسین و ناهید مسلمی، اصول و مبانی روش های پژوهش کیفی، جلد اول، تهران: نگاه دانش، 1397.
ساروخانی، باقر، اصول پایه در تدوین نظام تأمین اجتماعی، تهران: مؤسسه عالی پژوهش­های تأمین اجتماعی، 1378.
صادقی‌حقیقی، دیدخت، نسرین مصفا و فریده شایگان، راهنمای سازمان ملل متحد: موسسات تخصصی و وابسته و رابطه جمهوری اسلامی ایران با آن‌ها، تهران: نشر وزارت امور خارجه، 1374.
عراقی، عزت­الله، حسن بادینی و مهدی شهابی، درآمدی بر حقوق تأمین اجتماعی: نقد قانون تأمین اجتماعی ایران بر اساس مطالعه تطبیقی، تهران: موسسه عالی پژوهش­های تأمین اجتماعی، 1386.
عراقی، عزت­الله، حقوق کار، تهران: انتشارات سمت، 1391.
چایلی، صمد، فرش مهربان، مجله آذری، شماره 33، تیر 1396.
دفتر مطالعات اقتصادی معاونت پژوهش­ اقتصادی مرکز پژوهش‌های مجلس، آسیب‌شناسی سیاست‌ها و مقررات بازار کار ایران (شناخت وضع موجود بازار کار با تأکید بر تفاوت‌های استانی)، کد موضوعی 220 و شماره مسلسل 15605، 1396.
راستگو، الهه، شناخت بازار کار و نیازهای امروزی کشور، اقتصاد، کار و جامعه، شماره 37، 1379.
راسخ، محمد، ویژگی‌های ذاتی و عرضی قانون، مجلس و پژوهش، شماره 51، 1385.
لطیفی، سمیه‌ حشمت‌الله سعدی و حسین شعبان علی فمی، ارزیابی نقش تعاونی‌های فرش دستباف روستایی در توانمندسازی زنان قالیباف؛ مطالعه موردی: استان همدان، جغرافیا و توسعه، شماره 3، 1393.
لطیفی، سمیه‌، حشمت‌الله سعدی و حسین شعبان علی فمی، تحلیل عاملی مشکلات زنان قالیباف روستایی، زن و جامعه، شماره 1، 1392.
مرکزمالمیر، احمد، موانع تسهیل صدور مجوزهای کسب‌وکار در ایران: گزارش نظارتی عملکرد هیئت مقررات‌زدایی و تسهیل صدور مجوزهای کسب‌وکار، دفتر مطالعات اقتصادی مرکز پژوهش‌های مجلس، شماره مسلسل 16460، 1398.
نیکو، کاملیا، بررسی وضعیت صادرات فرش دستباف ایران در 1398 و مقایسه آن با 1397، مرکز ملی فرش ایران، 1398.
حنفی بجد، محمد و دیگران، بهداشت قالیبافان (بقا)،1390، قابل دسترس در: (10/2/1400)
مرکز آمار ایران، بررسی شاخص­های عمده‌ی بازار کار در سال­های 1384 تا 1395، 1395، قابل دسترس در: (22/2/1400)
معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری، تحلیل وضعیت شاخص­های جنسیتی در ایران، 1395، قابل دسترس در: (30/2/1400)
نصیری، غلامرضا، بهداشت قالیبافان، 1387، قابل دسترس در: (20/2/1400)
 
Bourdieu, P. The logic of practice. Stanford university press, 1990.
Brah, A. Cartographies of diaspora: Contesting identities. New York: Routledge, 2005.
Collins, P. H. Black feminist thought: Knowledge, consciousness, and the politics of empowerment. New York: Routledge, 2000
Collins, Patricia Hill and Sirma Bilge. Intersectionality. John Wiley & Sons, 2020.
Edwards, A. C. The Persian carpet: a survey of the carpet-weaving industry of Persia (Reprinted 1952 ed.). London: Duckworth, 1975.
Helfgott, L. M. Ties that bind: A social history of the Iranian carpet. Smithsonian Institution Press,1994.
Alizadeh, T. and Shahla Meedya, “Persian carpet: Who creates the master piece?” Women and Birth, Vol. 26, Supplement 1, S44, 2013.
Cho, S. “Post-intersectionality.” Du Bois Review 10, No. 2, 2013.
Crenshaw, K. “Demarginalizing the intersection of race and sex.” Chi. Legal F 139, 1989.
DeVoe, D. “Gender issues range from salary disparities to harassment.” InfoWorld Vol. 21, No. 44, 1999, pp.78-79.
Dhamoon, R. K. “Considerations on mainstreaming intersectionality.” Political Research Quarterly, Vol. 64, No. 1, 2011.
Dhamoon, R. K. “Considerations on mainstreaming intersectionality.” Political Research Quarterly, Vol. 64, No. 1, 2011.
Ghvamshahidi, Z. “The linkage between Iranian patriarchy and the informal economy in maintaining women's subordinate roles in home-based carpet production.” In Women's Studies International Forum, Vol. 18, No. 2, 1995, pp. 135-151.
Golmeymi, M., M. Mirvaisi and B. Maleki and Z. Aliabadi. “An empirical study on the effect of WTO membership on Iranian Handicraft industry: A case study of Persian carpet.” Management Science Letters, Vol. 3, No. 5, 2013.
Hyett, Nerida, Amanda Kenny and Virginia Dickson-Swift. “Methodology or method? A critical review of qualitative case study reports.” International journal of qualitative studies on health and well-being, Vol. 9, No. 1, 2014.
Kar, M. “Iranian law and women's rights.” Muslim World Journal of Human Rights, Vol. 4, No. 1, 2007.
Lutz, H. “Intersectionality as method.” DiGeSt. Journal of Diversity and Gender Studies, Vol. 2, No. 1-2, 2015.
Matsuda, M. J. “Beside my sister, facing the enemy: Legal theory out of coalition.” Stan. L. Rev. Vol. 43, 1990.