فصلنامه علمی پژوهش های نوین حقوق اداری

فصلنامه علمی پژوهش های نوین حقوق اداری

بررسی امکان وضع عوارض کسب و پیشه بانک‌ها و موسسات مالی و اعتباری در پرتو نقد رویه هیات عمومی دیوان عدالت اداری

نوع مقاله : مطالعه آرای قضایی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق عمومی، گروه حقوق عمومی و بین‌الملل، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد حقوق عمومی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
3 دانشیار گروه حقوق عمومی دانشکده حقوق دانشگاه قم
10.22034/mral.2022.553740.1309
چکیده
تصویب عوارض شهری از تکالیف شوراهای شهر است. مقنن در موضوع عوارض متعلق به شهرداری‌ها یا خود مستقیماً تعیین تکلیف کرده و یا اینکه اختیار وضع آن را به شوراهای شهر واگذار نموده است. از جمله این عوارض، حق کسب و پیشه بانک‌ها و موسسات مالی و اعتباری است که با تعابیر متفاوتی در مصوبات شوراهای شهرها عنوان شده است. بر همین اساس دعاوی بسیاری با خواسته ابطال مصوبات گفته شده در هیات عمومی دیوان عدالت اداری مورد رسیدگی واقع که نتایجی متفاوت اعم از ابطال و نیز عدم ابطال برای آنها رقم خورده است.

امکان تصویب این تعرفه عوارض، در مبانی آراء هیات عمومی دیوان عدالت اداری؛ به بند 1 ماده 35 قانون تشکیلات شوراهای اسلامی کشوری مصوب 1361 با اصلاحات بعدی و نیز قوانینی چون موادی از قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور مصوب 1375 و قانون مالیات بر ارزش افزورده مصوب 1387 و همچنین قانون برنامه پنجم توسعه و...، مستند شده است. در این مقاله با روش تحلیلی- توصیفی، ضمن بررسی ماهیت عوارض حق کسب و پیشه بانک‌ها و موسسات مالی و اعتباری و امکان قانونی وضع آن به ویژه در خصوص موسسات با ماهیت دولتی، به نقد رویه متعارض هیات عمومی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده‌های مربوطه پرداخته و مشخص می شود که مبانی استدلالی این مرجع قضایی در این رابطه قابل ایراد می باشد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Investigating the possibility of imposing business taxes on banks and financial and credit institutions in the light of criticism of the procedure of the General Assembly of the Court of Administrative Justice

نویسندگان English

sajad Karimi Pashaki 1
Mahdi Khatib Damavandi 2
Ali mashhadi 3
1 Ph.D. student in Public Law, Department of Public and International Law, Faculty of Law, Theology and Political Sciences, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 MA. in Public Law, Faculty of Law, Shahid Beheshti  University, Tehran, Iran
3 qom
چکیده English

Approval of city tolls is one of the duties of city councils. In the matter of tolls belonging to the municipalities, the legislator has either directly assigned the task or delegated the authority to impose it to the city councils. Accordingly, many lawsuits have been heard in the General Assembly of the Court of Administrative Justice with the request to annul the resolutions mentioned, for which different results have been obtained, both annulment and non-annulment.

Possibility of approving this toll tariff, based on the votes of the General Assembly of the Court of Administrative Justice; Part 1 of Article 35 of the Law on the Organization of Islamic Councils of the country approved in 1982 with subsequent amendments and laws such as articles of the Law on Organization, Duties and Elections of Islamic Councils of the country approved in 1375 and the Law on Value Added Tax approved in 1387 and the law of the Fifth Development Plan and ..., Documented. In this article, using analytical-descriptive method, while examining the nature of the fees of business and professional rights of banks and financial and credit institutions and its legal possibility, especially in the case of state-owned institutions, critique the conflicting procedure of the General Board of Administrative Justice in handling cases. Relevant and it is determined that the reasoning bases of this judicial authority can be challenged in this regard.

کلیدواژه‌ها English

Taxes on the right of business of banks
city council
court of administrative justice
procedural criticism
  1. جعفری لنگرودی، محمدجعفر، ترمینولوژی حقوق، تهران: گنج دانش، 1398.
  2. دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، تهران: دانشگاه تهران، 1377.
  3. رستمی، ولی، مالیه عمومی، تهران: میزان، 1390.
  4. شورای اسلامی شهر بندر انزلی، دفترچه تعرفه عوارض سال 1398، بندر انزلی: دبیرخانه شورای اسلامی شهر بندر انزلی، 1397.
  5. عباس‌زاده، عبدالرضا، انواع عوارض و نحوه محاسبه آن‌ها در شهرداری‌ها، تهران: معاونت آموزشی پژوهشکده مدیریت شهری و روستایی، 1389.
  6. نوبخت، یوسف، اندیشه‌های قضایی، تهران: کیهان، 1370.
  7. مقاله
  8. ایمانی، غلام‌رضا و پروین رضاپور، «گذری بر عوارض کسب و پیشه (نمونه موردی: شهر تبریز)»، قابل دسترسی در:
    daramad.tabriz.ir/?MID=21&Type=News&TypeID=7&id=18.
  9. رحیمی، احمد، حمیدرضا کرمانی حبیب آبادی و فرزانه حیرانی، «نقش درآمد پایدار عوارض مالیات بر ارزش افزوده در مدیریت شهری»، اولین کنفرانس سالانه پژوهش‌های معماری، شهرسازی و مدیریت شهری، یزد: 28 آذر 1394.
  10. رستمی، ولی، «جزوه درس مالیه عمومی»، تهران: مؤسسه آموزش عالی غیر انتفاعی مجازی نور طوبی، بی تا.
  11. سهراب‌لو، علی، «درآمدی بر صلاحیت شوراهای محلی در وضع عوارض و تحدیدات وارده بر آن»، مجموعه مقالات نهمین همایش سیاست‌های مالی و مالیاتی ایران، تهران: سازمان امور مالیاتی، 25 آذر 1394.
  12. صدقی، غلام‌علی، «وحدت یا تعدد حق کسب، پیشه و تجارت با حق سرقفلی (با تحلیل آرای قضایی)»، فصل‌نامه نقد رأی، دوره جدید، سال اول، زمستان 1391، شماره 1، صص 49-1.
  13. عبدی‌پور فرد، ابراهیم، «رویکردی تحلیلی به ماهیت حق کسب یا پیشه یا تجارت و حق سرقفلی»، مجله فقه و حقوق، سال دوم، پاییز 1384، شماره 6، صص 114-89.
  14. قدمی، مصطفی، میر یعقوب سیدرضایی و سعید آزادی قطار، «تحلیلی بر مبانی حقوقی منابع درآمدی شهرداری‌ها با تأکید بر عوارض»، فصل‌نامه مطالعات برنامه­ریزی شهری، سال اول، زمستان 1392، شماره 4، صص 52-27.
  15. قلی‌زاده منقوطای، احد، «تحلیل چگونگی کارکرد حقوقی جای‌گزینی حق کسب، پیشه یا تجارت با حق سرقفلی، اجتناب‌ناپذیری پذیرش احترام حق رونق تجارتی»، فصل‌نامه مطالعات حقوق خصوصی، دوره چهل و هفتم، پاییز 1396، شماره 3، صص 510-491.
  16. محمدی، امید، «بررسی فقهی و حقوقی اخذ عوارض و بهای خدمات کسب و پیشه و مشاغل از بانک‌ها و مؤسسات اعتباری»، چهارمین کنفرانس بین­المللی پژوهش‌های مدیریت و علوم انسانی در ایران، تهران: دانشگاه تهران، 23 اسفند 1397.
  17. ملک‌زاده، فهیمه، «سرقفلی حق کسب و پیشه (با رویکردی به دیدگاه امام خمینی (س))»، پژوهش‌نامه متین، دوره هفدهم، شماره 68، آذر 1394، صص 152-137.
  18. موسی‌زاده، ابراهیم و علی سهراب‌لو، «صلاحیت وضع عوارض و اصول حاکم بر آن در پرتو آرای دیوان عدالت اداری»، دوفصل‌نامه دانش حقوق عمومی، سال چهارم، بهار و تابستان 1394، شماره 11، صص 110-89.

 

  1. قانون
  2. قانون احکام دایمی توسعه، مصوب 1395.
  3. قانون اصلاح موادی از قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و چگونگی برقراری و وصول عوارض و سایر وجوه از تولیدکنندگان کالا، ارائه‌دهندگان خدمات و کالاهای وارداتی، مصوب 1381.
  4. قانون اصلاح موادی از قانون تشکیلات شوراهای اسلامی کشوری، مصوب 1369.
  5. قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (2)، مصوب 1393.
  6. قانون برنامه پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران، مصوب 1389.
  7. قانون تشکیلات شوراهای اسلامی کشوری، مصوب 1361.
  8. قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران، مصوب 1375 با اصلاحات بعدی.
  9. قانون شهرداری، مصوب 1334 با اصلاحات بعدی.
  10. قانون مالیات بر ارزش افزوده، مصوب 1387.
  11. قانون مالیات بر ارزش افزوده، مصوب 1400.
  12. قانون محاسبات عمومی، مصوب 1366.
  13. قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین، مصوب 1373.

 

  1. پایگاه اینترنتی
  • sajed.divan-edalat.ir/Assistances/GCSearch.
دوره 6، شماره 19
سال ششم، شماره نوزدهم، تابستان 1403
تابستان 1403
صفحه 109-132

  • تاریخ دریافت 26 اردیبهشت 1401
  • تاریخ بازنگری 30 خرداد 1401
  • تاریخ پذیرش 15 تیر 1401