نظارت قضایی بر قانونی بودن تصمیمات پلیس اداری در فرانسه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه شهید بهشتی رئیس هیات مدیره انجمن ایرانی حقوق اداری

2 حقوق عمومی، دانشکده حقوق، شهید بهشتی، تهران

چکیده

پلیس اداری، به عنوان قالبی مفهومی برای برآوردن ارکان چهارگانه ی نظم عمومی (امنیت عمومی، بهداشت عمومی، آسایش عمومی و کرامت انسانی) در حقوق اداری فرانسه شکل گرفته و تضمین کننده ی بهره مندی از حق ها و آزادی ها و ضامن صلح درونی جامعه است. نظارت قضایی بر تصمیمات پلیس اداری مانند نظارت بر تصمیمات هر مقام اداری دیگر از اهمیت برخوردار است، این اهمیت به ویژه با توجه به جنبه ی تحدید کننده ی حق ها و آزادی ها در تصمیمات آن و شناسایی مسئولیت برای این مقام نمود بیشتری دارد. مطالعه ی آرای شورای دولتی نشان می دهد عدم صلاحیت (موضوعی، سرزمینی و زمانی)، عدم رعایت رویه های اداری و اصول ترافعی از موارد ابطال تصمیمات مقام پلیس اداری به شمار می رود. اصل تناسب با سنجش واقعی بودن تهدید برای نظم عمومی با توجه به زمان تصمیم، ضروری بودن و متناسب بودن آن، معیار مناسبی را برای سنجش قانونی بودن این تصمیمات فراهم می آورد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Exercising Judicial Control over the Legality of Administrative Police’s decisions in France

نویسنده [English]

  • Dr.Mohammad Jalali 1
1 Shahid Beheshti University
چکیده [English]

Administrative police as a concept for maintaining public order was born in French law to secure public security, public health, public tranquility and human dignity. Considering it as a guarantee for rights and freedoms and hence the internal peace in the society would be no exaggeration.
It is of great importance to exert judicial control over administrative police’s actions and decisions. The importance is more obvious hereon due to its administrative responsibility and narrowing the scope of rights and freedoms while exercising police authority.
Studying the verdicts of French Council of State (Conseil d'État ) and content analysis both reveal that incompetence (subjective, territorial and temporal), non-adherence to administrative procedures or violating defense rights are some reasons that may cause the annulation of decisions. Proportionality as a well-shaped principle provides proper criteria for evaluating legality by deliberating the existence of potential threat for public order and the necessity of decisions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Administrative Police
  • judicial control
  • Public Order
  • Proportionality
  • French Council of State
1. بیات کمیتکی، مهناز، مطالع ه نظری نسبت حقوق فردی و مصالح جمعی، تهران،
دانشگاه شهید بهشتی، 1390 .

2. شیرزاد، امید، دلایل ابطال مصوبات دولتی در دیوان عدالت اداری، معاونت آموزش و
پژوهش دیوان عدالت اداری، تهران: انتشارات جنگل، 1392 .

3. مرادی برلیان، مهدی، اصل تناسب )در نظام حقوق اتحادیه اروپایی با نگاهی به آرای
دیوان عدالت اداری ایران(، تهران: خورسندی، 1392 .


Auby, J (dir.). The codification of administrative procedure, Bruxelle: .4
.Brulyant, 2014

Bon, P. « Les principes de fond », Chapitre 2 (folio n°2222) dans : Ency� .5
.clopédie des collectivités locales, actualisation mars 2012

Castagné, J. Le contrôle juridictionnel de la légalité des actes de police .6
.administrative, Paris : Librairie générale de droit et de jurisprudence, 1964

Legrand, A, « Incompétence » dans Répertoire de contentieux administra� .7
.)tif, février 2001 (actualisation : juin 2014

.Maurin, A. Droit administratif, 8E édition, Paris: Sirey, 2011 .8


9. جلالی، محمد؛ کامیاب، میثا، «پلیس اداری قالبی مفهومی برای تأمین نظم عمومی:مطالعه مفهوم نظم عمومی در حقوق فرانسه »، نشریه حقوق اداری، دوره 3، 1394 ، شماره 9،صص 164 - 137 .
10 . جلالی محمد؛ کامیاب، میثا، «مقدم های بر شناخت مفهوم پلیس اداری در ایران با
مطالعۀ تطبیقی در حقوق فرانسه »، مجله حقوق تطبیقی، دوره 9، بهار و تابستان 1397 ، شماره
1، صص 86 - 67 .

11 . زارعی، محمد حسین و مرادی برلیان، مهدی، «مفهوم و جایگاه اصل تناسب در
حقوق اداری با نگاه ویژه به نظام حقوقی اتحادیه اروپا »، مجله تحقیقات حقوقی، دوره 17 ،
تابستان 93 ، شماره 66،5 صص 152 - 150 .

12 . فرومن، میشل، «جایگاه اصل تناسب در حقوق اداری فرانسه با نگاهی تطبیقی به
برخی کشورهای اروپایی و رویه نهادهای قضایی اروپایی »، مقاله چاپ شده در کتاب حقوق
عمومی از تنظیم قدرت تا تضمین ح قها، مجموعه مقالات اهدایی به استاد بزرگ حقوق
عمومی دکتر سید محمد هاشمی، ترجمه محمد جلالی، انتشارات خانه اندیشمندان علوم
انسانی، 1398 ، صص 499 - 525 .

13 . کامیاب، میثا، «نگاهی به رأی شورای دولتی در مورد ممنوعیت پوشش شنای زنان
مسلمان در سواحل فرانسه »، مجله رأی، دوره 5، تابستان 1395 ، شماره 5، صص 110 - 93 .

Bon, P. « Le but de la police administrative générale après l'affaire Dieu� .144
.donné », RFDA, No 04, Septembre 2016, pp. pp 797-799

Caudal, S, « Les procédures contradictoires en dehors du contentieux », .15
.RFDA, N° 01, janvier 2001, pp. 13-30

Domino, X. « L'élaboration des arrêts: les conclusions Rivet, Michel et .16
.Braibant », RFDA, N° 05, Novembre 2013, pp 1004-1007

Granger, M. « La liberté est la règle, la restriction de police l'exception », .17
.AJCT, No 11, Novembre 2016, pp. 529- 533

Gonod, P. « La réception des arrêts par la doctrine juridique », RFDA, N° .18
.05, Novembre 2013, pp 1007-1112

Le Chatelier, G. «Annulation par le Conseil d'Etat des arrêtés “anti-burki� .199
.ni”», AJCT, N° 29, octobre 2016, pp. 508-511

Liéber, S et Botteghi, D. « L'autorité de police face à la prévention des .20
.risques », AJDA, N° 33, Octobre 2009, pp. 1824-1831
 
.Interest», Melbourne University Law Review, Vol. 31,2007, pp. 801-830

Pastor, J. « Mauvaise semaine pour Dieudonné dans les prétoires», Dalloz .22
.Actualité, 13 novembre 2015, p 2118

Petit, J. « Les aspects nouveaux du concours entre polices générales et .23
.polices spéciales », RFDA, No 06, Janvier 2013, pp. 1187-1199

Petit, J. « Les ordonnances Dieudonné: séparer le bon grain de l'ivraie », .24
.AJDA, No 20, mai 2014, pp 866-875

Picard, É, « L'influence du droit communautaire sur la notion d'ordre pub� .255
.lic », AJDA, numéro spéciale, juin1996, pp 55-76

Prélot, P. «L'actualité de l'arrêt Benjamin (1)», RFDA, N° 05, Novembre .26
.2013, p. 1020-1024

Sirinelli, J. « La subjectivisation du recours pour excès de pouvoir », .27
.RFDA, N° 03, juillet 2016, pp. 529-545

Sirinelli, M, « Police administrative et terrorisme: quel contrôle juridic� .288
.tionnel? », RFDA, N° 05, Novembre 2013, pp. 1024-1029

Tchen, V. Théorie générale de police administrative, mis à jour en 5 janvier .29
.2016, No 258-259, disponible sur : www.lexisnexis.com

Xynopoulos, G. «Proportionnalité» dans: Denis Alland et Stephane Rials .30
.(dir.), Dictionnaire de la culture juridique sous la direction de, Paris : PUF, p 1251

31 . رأی شماره 9109970905100619 مورخ 26 / 09 / 1391 شعبه اول تشخیص دیوان
عدالت اداری

CE, 5 mars 1915, Syndicat des bouchers et charcutiers de l'arrondissement .32
.de Vire, publié au Recueil Lebon

.CE, 19 mai 1933, N° 17413 17520, « Benjamin », Publié au recueil Lebon .33

.CE, 15 février 1935, Bladanet, publié au Recueil Lebon .34

CE, 11 décembre 1946, N°81273, « Dames Hubert et Crépelle », publié au .35
.Recueil Lebon
 
CE, 30 mai 1952, Confédération nationale des producteurs de fruits et .36
.légumes, publié au Recueil Lebon

.CE, 22 février 1956, Estorgues, publié au Recueil Lebon .37

CE, 10 novembre 1978, N° 01856, « Chambre syndicale des cochers et .38
chauffeurs de place de la région parisienne », Mentionné dans les tables du recueil
.Lebon

CE, 18 avril 1980, N° 11665, « Chambre syndicale des loueurs de voitures .39
.automobiles», Inédit au recueil Lebon

CE, 22 décembre 1993, No 94867, « Commune de Carnoux-en-Provence .40
.», inédit au Recueil Lebon

CE, 21 janvier 1994, N° 120043, « Légalité de l'interdiction d'ouverture .41
nocturne d'un magasin en cas de troubles à la tranquillité publique: infractions liées
à la vente de boissons alcoolisées dans une station-service », Recueil Dalloz, No
.13, mars 1994, p.112

CE, 9 octobre 1996, N° 121323, « Le maire d'une commune ou son conseil .42
municipal peut-il s'opposer à l'exécution d'une décision de justice (interdiction des
.expulsions locatives et des saisies mobilières) ? », Recueil Dalloz, 1996, p. 254

CAA de Bordeaux, 26 avril 1999, N° 97BX01773, «Commune de Tarbes», .43
.Publié au recueil Lebon

CAA de Nantes, 31 juillet 2001, N° 97NT00844, « Societe L’Othala Pro� .444
.duction », Inédit au recueil Lebon

CEDH, 13 février 2003, nos 41340/98, 41342/98, 41343/98 et 41344/98, .45
.Refah Partisi (Parti de la Prospérité) et autres c/ Turquie

.CE, 29 janvier 2003, N° 241574, « Massoni », publié au Recueil Lebon .46

.Cons. const. 19 novembre 2004, N° 2004-505 DC, AJDA, 2005, p. 211 .47

Crim. 14 mai 2008, N° 07-87.123, Bull. crim. N° 114; AJ pénal, 2008, p. .48
.372

CE, 31 aout 2009, No 296458, « Commune Crégols », Publié au recueil .49
.Lebon

CE, 9 janvier 2014, N° 374508, « Ministre de l'intérieur c/ Société Les .50
Productions de la Plume et M. Dieudonné M’Bala M’Bala », prés. No 6, publié au
.Recueil Lebon

CE, 28 juillet 2014, N° 383091, « MC… et autre », publié au recueil Leb� .511
.on

CAA de Marseille, 1 décembre 2015, N° 14MA02082, Inédit au Recueil .52
.Lebon

.Décision N° 2016-535-QPC, 19 février 2016, Ligue des droits de l’homme .53

Conseil d'Etat 26 août 2016, N° 402742, «Port du “burkini”: absence d'at� .544
.teinte à l'ordre public», Recueil Dalloz, N° 29, septembre 2016, pp. 1700-1704

CE, 26 septembre 2016, N° 403578, «Association de défense des droits de .55
.l'homme - Collectif contre l'islamophobie en France», publie au Reueil Lebon