تضمین آزادی کسب و کار در پرتو رویه قضایی هیات عمومی دیوان عدالت اداری

نوع مقاله : مطالعه آرای قضایی

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده حقوق دانشگاه قم

2 گروه حقوق عمومی، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران

3 دانشجوی دکتری حقوق عمومی دانشکده حقوق دانشگاه قم

10.22034/mral.2022.560814.1367

چکیده

آزادی کسب و کار از مصادیق آزادی اقتصادی در هر نظام حقوقی است که به موجب آن شهروندان هر جامعه، حق دارند هر کسب و کاری را انتخاب نمایند. این حق بنیادین و تکلیف دولت برای حمایت از آن در اسناد قانونی و حقوقی از جمله: قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، قوانین عادی داخلی و اسناد بین‌المللی شناسایی و هنجارسازی شده است. به منظور احقاق حقوق فردی و تضمین از این حق اقتصادی، هیات عمومی دیوان عدالت اداری جهت تحقق اصل حاکمیت قانون، در چارچوب کارویژه ذاتی خود و نظارت قضایی بر تصمیمات عام‌الشمول، آراء متعددی در دعاوی مختلف صادر کرده است. مساله اصلی نحوه عملکرد هیات عمومی دیوان عدالت اداری در انجام این وظیفه قانونی است. پرسش این پژوهش بدین صورت است که رویه قضایی هیات عمومی دیوان چگونه و به چه نحو ازادی کسب کار را تضمین کرده است؟ یافته‌های این پژوهش که به روش توصیفی- تحلیلی و همراه با نقد دعاوی و آراء قضایی صادره است، دلالت بر آن دارد که مهمترین جهات رسیدگی به قضایا عبارتند از: رعایت اصل صلاحیت صدور مجوز، توجه به اصول حقوق رقابت در صدور مجوزها، خروج موضوعی بعضی مشاغل همانند سردفتری و وکالت از مفهوم کسب و کار، که نشان‌گر درک دقیق و حمایت ویژه دیوان عدالت اداری از این حق به نسبت سایر مراجع مقررات‌گذار یا نهادهای اجرایی است، که می‌تواند راهنمای قضایی برای نهادهای تقنینی و مقررات‌گذار در اعمال و اجرای آزادی کسب و کار و تضمین و حمایت از این حق اقتصادی در معنای واقعی خود باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Guaranteeing freedom of business in the light of judicial procedure The General Board of the Administrative Court of Justice

نویسندگان [English]

  • Alireza Dabirnia 1
  • Ayat Jalili 2
  • Ehsan Movahedipoor 3
1 Associate Professor, Faculty of Law, Qom University
2 Ph.D. in (Public Law), Department of Public Law, Faculty of Law, University of Qom
3 public law, university of qom
چکیده [English]

Economic freedom is the basis of business freedom in any economic and legal system, whereby the citizens of society have the right to choose any business according to their ability, expertise and personal creativity. This important and fundamental principle and the duty of the government to guarantee and support it has been and standardized in the Constitution of the Islamic Republic of Iran, domestic laws and international documents. In order to judicially monitor general decisions, realize the principle of the rule of law assert individual and social rights, the General Board of the Court of Administrative Justice has issued opinions in various lawsuits in order to support and guarantee this right and perform its inherent special task. The findings of this research, which were issued in a descriptive-analytical method and along with the criticism of lawsuits and judicial opinions, indicate that the most important aspects dealing with cases are: with the principle of licensig authority, paying attention to the principles of competition rights in licensing, The subject departure of some professions such as notary and attorney from the concept of business, which shows the more accurate understanding and special support of the Administrative Court of Justice of this economic right compared to other regulatory authorities executive institutions. The interpretation and explanation of the concept of freedom business in the Administrative Court of Justice can be a judicial guide for legislative and regulatory institutions in applying and implementing the freedom of business and protecting this economic right in its true sense.

کلیدواژه‌ها [English]

  • freedom
  • judicial supervision
  • administrative court of justice
  • business

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 30 آبان 1401
  • تاریخ دریافت: 01 شهریور 1401
  • تاریخ بازنگری: 30 آبان 1401
  • تاریخ پذیرش: 30 آبان 1401
  • تاریخ اولین انتشار: 30 آبان 1401