فصلنامه علمی پژوهش های نوین حقوق اداری

فصلنامه علمی پژوهش های نوین حقوق اداری

مسئولیت دولت در قبال حوادث هوایی: موردکاوی پرواز 752 هواپیمای اوکراینی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تخصصی حقوق خصوصی ، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان(خوراسگان) ، ایران
2 استادیار گروه حقوق خصوصی ، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان(خوراسگان) ، ایران
3 استادیار گروه حقوق خصوصی ، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان(خوراسگان) ، ایران.
10.22034/mral.2023.1987546.1426
چکیده
امروزه، صنعت حمل و نقل هوایی، یکی از مهم‌ترین راه‌های ارتباطی میان کشورها است. علیرغم مزایای استفاده از هواپیما، اما بروز سوانح و حوادث هوایی امری اجتناب ناپذیر است. بنابراین، در سطح حقوق بین‌الملل، امنیت هوایی و نیز شناسایی مسئولان مسبب سوانح و حوادث، موضوع کنوانسیون‌های متعددی قرار گرفته‌اند. در حقوق داخلی نیز، مقررات و نیز سازمان‌های مختلفی، متولی امور مربوط به پرواز می‌باشند. در تاریخ 18/10/1398 هواپیمای اوکراینی که تهران را به مقصد کی‌یف ترک می‌کرد، هدف شلیک پدافند هوایی نیروهای ایران قرار گرفت و علت این حادثه خطای انسانی بیان شد. با توجه به این که وضوع حادثه مزبور، سبب فوت تمام 176 سرنشین هواپیما گردید، سوال اساسی اینجاست که ایران به طور کلی چه وظایف و مسئولیتی نسبت به بازماندگان داشته و در جهت رفع تعهدات خود چه گام های اساسی را باید بردارد. لذا این تحقیق با هدف بررسی حقوقی وظایف دولت ایران نسبت به بازماندگان پرواز شماره 752 بر طبق حقوق موضوعه ایران و نیز حقوق بین‌الملل صورت پذیرفته است. پرسش اصلی در این پژوهش، بررسی حدود مسئولیت مدنی و حقوقی دولت ایران در قبال حادثه یاد شده است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد، از حیث بین‌المللی شرایط برای تحقق مسئولیت حقوقی دولت مهیا است و از حیث حقوق داخلی نیز دولت مسئول جبران خسارت وارده بر بازماندگان است. روش تحقیق در این پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی است و در گردآوری منابع از روش کتابخانه‌ای استفاده شده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Government liability for air accidents: A case study of Ukrainian Airlines Flight 752

نویسندگان English

Mehdi Ghafoori Zad 1
Ali Radan Jebeli 2
Hasan Pak Tinat 3
1 PhD Student in Private Law, Isfahan Branch (Khorasgan), Islamic Azad University, Isfahan (Khorasgan), Iran
2 Assistant Professor, Department of Private Law, Isfahan Branch (Khorasgan), Islamic Azad University, Isfahan (Khorasgan), Iran
3 Assistant Professor, Department of Private Law, Isfahan Branch (Khorasgan), Islamic Azad University, Isfahan (Khorasgan), Iran.
چکیده English

Today, the air transport industry is one of the most important ways of communication between countries.Despite the advantages of using airplanes,accidents are inevitable.Therefore, at the level of international law,aviation security and the identification of those responsible for accidents and incidents have become the subject of numerous conventions. In domestic law, regulations and various organizations are in charge of flight matters.On 18/10/2018, a Ukrainian plane that was leaving Tehran for Kyiv was targeted by Iranian air defenses, and the cause of this incident was stated to be human error.Considering that the nature of the accident caused the death of all 176 passengers of the plane, the basic question here is what duties and responsibilities Iran has towards the survivors and what basic steps it should take in order to fulfill its obligations.Therefore, this research has been carried out with the aim of examining the legal obligations of the Iranian government towards the survivors of Flight 752 according to Iranian laws and international laws. The main question in this research is the examination of the limits of civil and legal responsibility of the Iranian government for the aforementioned incident.The results of this research show that, from the international point of view, the conditions are ready for the realization of the government's legal responsibility, and from the point of view of domestic law, the government is responsible for compensating the damage caused to the survivors. The research method in this study is descriptive-analytical, and the library method was used to collect the sources.

کلیدواژه‌ها English

Flight No. PS752
Air Accident
Civil Liability
Government
Chicago Convention
ابوالحمد، عبدالحمید، تحولات حقوق خصوصی، چاپ اول، تهران: دانشگاه تهران، 1349.
اشراقی آرانی، مجتبی، قانون هواپیمایی کشوری در نظم حقوقی کنونی، چاپ اول، تهران: مخاطب، 1394.
امامی، محمد و کوروش استوارسنگری، حقوق اداری (جلد اول)، تهران: میزان، 1390.
پروین، فرهاد، خسارت معنوی در حقوق ایران، تهران: ققنوس، 1380.
جباری، منصور، حقوق بین­الملل هوایی، تهران: فروزش، 1381.
طباطبایی مؤتمنی، منوچهر، حقوق اداری، تهران: سمت، 1385.
عمید زنجانی، عباس‌علی، موجبات ضمان؛ درآمدی بر مسئولیت مدنی و اسباب و آثار در فقه اسلامی، چاپ اول، تهران: میزان، 1382.
غمامی، مجید، مسئولیت مدنی دولت نسبت به اعمال کارکنان خود، تهران: دادگستر، 1376.
کاتوزیان، ناصر، حقوق مدنی: الزام‌های خارج از قرارداد: ضمان قهری (جلد 1: مسئولیت مدنی)، تهران: دانشگاه تهران، 1374.
کاتوزیان، ناصر، حقوق مدنی: ضمان قهری ـ مسئولیت مدنی، تهران: دانشگاه تهران، 1369.
ب) مقاله
اسماعیلی، شیوا، «بررسی مسئولیت حقوقی ناشی از سقوط هواپیمای مسافربری در حقوق ایران و اسناد بین­المللی»، فصل‌نامه بین­المللی قانون‌یار، دوره سوم، شماره 9، 1398.
اصغری آق‌مشهدی، فخرالدین، «جبران خسارت معنوی در حقوق ایران»، پژوهش‌نامه علوم انسانی و اجتماعی، شماره 9 و 10، 1382.
امامی، محمد و مشتاق زرگوش، «اصل قانونی بودن مسئولیت مدنی دولت»، پژوهش‌نامه حقوق و علوم سیاسی، شماره 7، 1386.
امامی، محمد و همکاران، «تأملی بر استثنائات مسئولیت مدنی دولت در نظام حقوقی ایران»، فصل‌نامه پژوهش­های نوین حقوق اداری، سال سوم، شماره 6، 1400.
امینی، اعظم و وحید بذار، «جنبه­های حقوقی سانحه هوایی هشتم ژانویه 2020 مربوط به پرواز شماره 752 شرکت هواپیمایی اوکراین»، مجله مطالعات حقوقی، دوره دوازدهم، شماره 2، 1399.
بادینی، حسن، «هدف مسئولیت مدنی»، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، شماره 66، 1383.
جباری، منصور، «استفاده دستگاه قضایی از نظرات کارشناسی سازمان هواپیمایی کشوری»، فصل‌نامه تحقیقات حقوقی، شماره 70، 1394.
حسین‌زاده قره‌باغ، محمد و همکاران، «چگونگی اعمال حاکمیت دولت جمهوری اسلامی ایران در امور هوانوردی و چالش­های آن»، فصل‌نامه علمی تحقیقات حقوقی آزاد، دوره سیزدهم، شماره 49، 1399.
حسین‌زاده قره‌باغ، محمد و همکاران، «نقش سازمان هواپیمایی کشوری در حفظ ایمنی هوانوردی»، فصل‌نامه پژوهش حقوق عمومی، دوره بیست و یکم، شماره 66، 1399.
حیاتی، عباس‌علی، «بررسی و نقد قانون مسئولیت مدنی در حقوق موضوعه کنونی ایران»، پژوهش‌نامه انتقادی متون و برنامه­های علوم انسانی، سال نوزدهم، شماره 76، 1398.
خانی، زهرا و همکاران، «جنبه­های اقتصادی مسئولیت مدنی دولت در سوانح هوایی در فقه و حقوق بین­الملل»، فصل‌نامه مطالعات فقه اقتصادی، سال سوم، شماره 3، 1400.
رضایی­زاده، محمدجواد و فرامرز عطریان، «مسئولیت مدنی دولت ناشی از تصویب، تغییر و یا عدم اجرای طرح­های شهری»، مجله حقوق اداری، سال اول، شماره 1.
سامانی، احسان و سید حسن وحدتی شبیری، «تحلیل فقهی حقوقی مسئولیت مدنی دولت نسبت به اعمال زیان‌بار حاکمیتی در قبال شهروندان»، فصل‌نامه پژوهش­های نوین حقوق اداری، سال سوم، شماره 6، 1400.
سلمان‌زاده، جعفر، «بررسی فقهی حقوقی موارد دفاع شرکت های هواپیمایی در دعاوی سوانح هوایی (کنوانسیون ورشو ـ مونترال)»، نشریه مطالعات فقه و حقوق اسلامی، شماره 23، 1399.
سلمانی، لیلا، «جایگاه اصل مراقبت بایسته در پیش‌گیری از سوانح هوایی با ‌تأکید بر سرنگونی هواپیمای مسافری اوکراین»، مجله پژوهش­های حقوقی، شماره 44، 1399.
صادقی ‌مقدم، محمدحسن و مجتبی اشراقی آرانی، «ارکان مسئولیت ناشی از عیب تولید هواپیما»، مجله دیدگاه­های حقوقی، شماره 59، 1391.
صادقی نشاط، امیر و میلاد صادقی، «نقدی بر قانون هواپیمایی کشوری و ضرورت تصویب قانونی جدید در امور هواپیمایی»، فصل‌نامه مطالعات حقوق خصوصی، دوره چهل و هفتم، شماره 2، 1398.
صادقی، حسین و همکاران، «مسئولیت مدنی دولت در فضای سایبر با نگاهی به آموزه­های اخلاق سایبری»، مجله اخلاق در علوم و فناوری، دوره شانزدهم، شماره 1، 1400.
قبولی درافشان، سیدمحمد مهدی و وحید رضادوست، «مطالعه تطبیقی تعیین مسئول و مبنای جبران خسارت در مسئولیت مدنی ناشی از حوادث مربوط به تأسیسات هسته­ای در حقوق ایران، فرانسه و اسناد بین­المللی»، مطالعات حقوق تطبیقی، دوره ششم، شماره 2، 1394.
مالمیر، محمود و همکاران، «اخلال در امنیت پرواز هواپیما از منظر حقوق داخلی و بین­الملل»، مجله حقوق تطبیقی، دوره اول، شماره 1، 1393.
نورشرق، جمشید و همکاران، «رویه قضایی محاکم ایران در مورد صدمات روانی وارده بر مسافران هوایی و نحوه جبران آن»، فصل‌نامه مطالعات حقوق خصوصی، دوره پنجاهم، شماره 4، 1399.
واعظی، سید مجتبی، «معیار عمل حاکمیت در حقوق اداری ایران»، مجله مطالعات حقوقی شیراز، دوره هفتم، شماره 2، 1394.
ولایی، علی و همکاران، «در سودای مسئولیت‌پذیری قانون‌گذار: درنگی بر مسئولیت مدنی ناشی از اعمال تقنینی»، مطالعات حقوق تطبیقی، سال سیزدهم، شماره 26، 1401.
پایان‌نامه
بیرانوند، فرید، «قواعد آمره و تعهدات عام‌الشمول»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد حقوق بین­الملل، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، 1392.
2.Latin source
Alvarez-Jiménez, A., “MinimumStandard ofTreatmentofAliens, FairandEquitable TreatmentofForeign Investors, CustomaryInternational Lawand theDialloCase before theInternationalCourtof Justice”, The Journal of World Investment & Trade, 2008, 9 (1), 51-70.
Schwartz, S. J., Côté, J. E., & Arnett, J. J., “Identity and agency in emerging adulthood: Two developmental routes in the individualization process”, Youth & society, 2005, 37(2), 201-229.
Mankiewicz, R. H., The liability regime of the international air carrier: a commentary on the present Warsaw system, Kluwer, 1981.
دوره 6، شماره 19
سال ششم، شماره نوزدهم، تابستان 1403
تابستان 1403
صفحه 287-312

  • تاریخ دریافت 26 دی 1401
  • تاریخ بازنگری 16 اسفند 1401
  • تاریخ پذیرش 27 اسفند 1401