فصلنامه علمی پژوهش های نوین حقوق اداری

فصلنامه علمی پژوهش های نوین حقوق اداری

درنگی فقهی- حقوقی در مسئولیت مدنی دولت در ناآرامی‌های اجتماعی و اغتشاشات

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه میبد، میبد، ایران.
2 دانشیار گروه حقوق، دانشکده الهیات، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.
3 دانشیار گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه میبد، میبد، ایران
10.22034/mral.2023.2006288.1489
چکیده
امروزه، اغتشاشات و ناآرامی‌ها در زمره یکی از وقایع در حال گسترش است که به جان و اموال اشخاص خسارت‌های هنگفتی وارد می‌نماید. پدیده‌های نسبتا همیشگی ـ اما دائما در حال تغییر چهره در عصر حاضر ـ که گسترش آن زنگ هشداری برای جوامع است. هر چند برخورد با اغتشاشات و خسارات جانی ناشی از آن اصولاً در حقوق کیفری کشورها از جمله ایران مطرح بوده و همچنین خسارات مالی ناشی از آن تقریبا جای خود را در بین مباحث مسئولیت مدنی نیز باز کرده است، اما این پرسش خودنمایی می‌کند که چه شخص یا اشخاصی مسئول جبران خسارات وارده بوده و به چه شیوه‌هایی باید چنین خساراتی جبران شود؟ جُستار پیش رو به تعیین مسئول و کیفیت جبران اینگونه خسارات به پشتوانه نظام فقهی غنی، اصول مسلم حقوقی و تأمل در حقوق کشورهای اروپایی پرداخته است. انگاره اثبات مسئولیت مدنی دولت یا تأمین خسارات از طریق نهادهای ویژهای همانند بیمه ـ که غالباً در اختیار دولت می‌باشد ـ برخوردار از پشتوانه قواعد فقهی و توجیهات حقوقی است. مدعای این نظریه در پاره‌ای از مبانی سنتی مسئولیت مدنی، موجود بوده و در بخش اعظم دیگر، نیازمند ارائه رهیافت جدید است که با نگاهی نو به ابعاد فقهی و حقوقی مسئولیت دولت قابل توجیه است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Jurisprudential-legal delay in the civil responsibility of the government in social unrest and riots

نویسندگان English

Toba Ghanbari azad 1
Ardavan Arzhang 2
Abbas Kalantari Khalil Abad 3
1 Doctoral student of private law, Faculty of Theology and Islamic Studies, Meybod University, Meybod, Iran.
2 Associate Professor, Department of Jurisprudence and Law, Yasuj University, Yasuj
3 Associate Professor, Department of Fiqh and Islamic Law, Faculty of Theology and Islamic Studies, Meybod University, Meybod, Iran.
چکیده English

Nowadays, riots are one of the spreading events that cause huge damages to people's lives and property. Relatively permanent phenomena - but constantly changing face in the present era - whose spread is a warning for societies. Although dealing with riots and the resulting loss of life has been discussed in the criminal laws of countries including Iran, and the resulting financial losses have almost opened their place among civil liability issues, but this question shows which person Or are there persons responsible for compensating the damages and in what ways should such damages be compensated? The upcoming search has determined the responsibility and the quality of compensation for such damages with the support of the rich jurisprudence system, certain legal principles and reflecting on the laws of European countries. The concept of proving the government's civil responsibility or securing damages through special institutions such as insurance - which is often under the control of the government - is supported by jurisprudence and legal justifications. The claim of this theory is present in some of the traditional foundations of civil responsibility, and in most of the other parts, it is necessary to present a new approach that can be justified with a new look at the jurisprudential and legal dimensions of the government's responsibility.

کلیدواژه‌ها English

Riot
social unrest
financial losses
civil liability
government
زرگوش، مشتاق، مسئولیت مدنی دولت: قواعد عمومی؛ مبانی و اصول (جلد 2)، چاپ اول، تهران: میزان، 1389.
عمید، حسن، فرهنگ فارسی عمید، چاپ اول، تهران: راه رشد، 1389.
غریب‌نواز، ایمان، مسئولیت مدنی اشخاص در اعتراض‌های عمومی، تهران: دادگستر، 1395.
 
ب) مقاله
پیری، حیدر، «فراز و فرود حاکمیت در مقابله با شورش­ها و ناآرامی­های داخلی در پرتو حقوق بین­الملل»، مجله حقوقی دادگستری، سال هفتاد و نهم، شماره 92، 1394.
حسینی، سید هادی، «مسئولیت تبعی دولت در جبران ضررهای بلاجبران وارده به شهروندان»، فصل‌نامه علمی تحقیقات حقوقی بین‌المللی، دورهشماره 28،
السان، مصطفی، «مسئولیت مدنی دولت در قبال بیماری‌های واگیردار»، فصل‌نامه تحقیقات حقوقی، دوره بیست و سوم، 1399.
شریفی، رضا، «بررسی ابعاد روان‌شناختی خشونت‌گرایی جمعیت اغتشاشگر و روش‌های تأثیرگذاری بر آن»، فصل‌نامه مطالعات بسیج، شماره 45، 1398.
صفایی، سید حسین و همکاران، «مسئله‌یابی حقوقی در ناآرامی­های 1401 ایران»، دانش‌نامه حقوقی، دوره پنجم، شماره 16، 1401.
عسگری، محمود و سید حسین حسینی، «تببین فرآیند و معرفی عوامل وقوع ناآرامی­های اجتماعی در ایران»، فصل‌نامه راهبرد، سال نوزدهم، شماره 74، 1400.
فغان­نژاد، سعدالله و مهدی نوری، «بررسی حقوق شهروندی در وضعیت بحران؛ مطالعه تطبیقی حقوق ایران، فرانسه و آمریکا»، مجله مدیریت بحران، شماره 1، 1391.
مدنی، علی‌رضا، «بررسی تطبیقی مقابله با ناآرامی­های اجتماعی در ایران و انگلستان»، فصل‌نامه علوم امنیتی، سال سوم، شماره 10، 1398.
موسوی بجنوردی، سید محمد و فریبا قنبریان‌زاده مهابادی، «قاعده الخراج بالضمان و مسئولیت مدنی دولت با توجه به آرای امام خمینی (ره)»، نامه الهیات، شماره 50،
نادی، محمدتقی و سید علی موسوی، «واکاوی جبران خسارات اغتشاشات خیابانی با تأکید بر رویکردی پیش‌گیرانه»، فصل‌نامه پژوهش­های حفاظتی ـ امنیتی، سال یازدهم، شماره 41، 1401.
یزدانیان، علی‌رضا، «مطالعه تطبیقی اندیشه جمعی شدن مسئولیت مدنی در حقوق فرانسه و ایران و آثار عملی آن بر نحوه جبران خسارت»، فصل‌نامه حقوق (مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی)، دوره چهل و سوم، شماره 3،
یزدانیان، علی‌رضا، «مسئولیت مدنی دولت ناشی از اعمال تروریستی در جبران خسارت فراموش‌شدگان ناشی از تروریسم در ایران و فرانسه»، حقوق خصوصی، دوره چهل و ششم، شماره 3، 1395.
2.عربی
طوسی، محمد بن حسن، المبسوط فی فقه الامامیه (جلد 3)، تهران: مکتب المرتضویه، 1363 هـ.ق.
کاشانی، ابوبکر بن مسعود، بدایع الصنایع، پاکستان: مکتبه الحبیبیه، 1409 هـ.ق.
کلینی، محمد بن یعقوب، الفروع من الکافی، چاپ سوم، تهران: دار الکتب الاسلامیه، 1367 هـ.ق.
کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، چاپ چهارم، تهران: دار الکتب الاسلامیه، 1407 هـ.ق.
موسوی خمینی، سید روح‌الله، کتاب البیع، چاپ اول، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)، 1379.
 
3.Latin source
Borchard, Edvin. M., Tort liability of the state, journal of comparative legislation and international law, third series, 1930, VOL. 12, NO. 1.
Carbillac,Remy, Droit des obligations, 8é.éd., Dalloz, 2008.
Doob, I. M., psychological Basis of Cellective Behaviors, Journal of personality and Social psychology, 1988, VOL. 17, 121-135.
Douglas, R., Dealing with Deounstration the Law of public protest and its Enforceent, English federation press, 2004.
Durant, Issabelle C., Faure, Michael (Eds), financial compensation for victims of catastrophes: a comparative legal approach, tort ad insurance law, 2005, VOL. 14, Wien. New York Springer, First published.
Faure, Michael G., financial compensation for victims of catastrophes: a law and economics perspective, LAW AND POLICY, 2007. VOL. 29, NO. 3.
Radé, Christophe, Contrat de travail: l'obligation de sécurité de l'employeur plusforte que le pouvoir de direction, Revue des contrats, 2008, No. 4.
Renoux, Thierry S, Roux, André, Responsabilité de l'Etat Et Droits des Victims d'actes de terrorisme, AJDA, 1993.
دوره 6، شماره 19
سال ششم، شماره نوزدهم، تابستان 1403
تابستان 1403
صفحه 13-35

  • تاریخ دریافت 24 تیر 1402
  • تاریخ بازنگری 12 مرداد 1402
  • تاریخ پذیرش 21 مرداد 1402