فصلنامه علمی پژوهش های نوین حقوق اداری

فصلنامه علمی پژوهش های نوین حقوق اداری

رویکرد نظام قضایی ایران به انتقال قهری املاک و اراضی خصوصی به دستگاه‌های اجرایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 دانشیار، گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم تحقیقات ، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 استادیار، گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.22034/mral.2023.2014008.1535
چکیده
در طول تاریخ حیات بشری، یکی از چالش برانگیزترین مسایل مربوط به حق مالکیت بر اموال غیرمنقول، انتقال قهری آن به دولت بوده است. در راستای حمایت از حق مالکیت فردی، در عصر کنونی در بیشتر کشورها شرایط انتقال قهری اراضی و املاک به دولت در پرتو قوانین و مقررات، نظام مند شده است. در نظام حقوقی ایران نیز این مساله بویژه در نیم قرن اخیر در قوانین ضابطه‌مند شده است. با این حال این موضوع به دلایل مختلف، دارای چالشهای متعددی است. به همین جهت، مقاله کنونی پس از بررسی شرایط تملک قهری املاک توسط دستگاه های اجرایی به بررسی این چالش‌ها از منظر نظام قضایی ایران، پرداخته است. یافته های این مقاله دلالت بر آن دارد تملک قهری از سوی دستگاه های اجرایی دارای شرایط متعددی است که عبارتند از: وجود طرح مصوب، نیاز دستگاه اجرایی، تامین اعتبار اجرای طرح، ضروری بودن اجرای طرح و عدم وجود اراضی ملی و دولتی. علاوه بر این، تعیین بهای ملک، تاخیر در پرداخت بهای ملک و تاخیر در اجرای طرح، مهمترین چالش‌های تملک قهری در ایران به شمار می آیند که بخشی از این چالش ها به ابهام در قوانین و خلاءهای قانونی موجود در این زمینه باز می گردد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The approach of Iran's judicial system to the forced transfer of private properties and lands to executive organization

نویسندگان English

saideh zargar 1
Asghar Arabian 2
Shahab Jafari Nadoshan 3
1 PhD student in Private Law, Faculty of Law, Theology and Political Science, Science and Research Unit, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Associate Prof., Department of Private Law, Faculty of Law, Theology and Political Science, Science and Research Unit, Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 Assistant Prof., Department of Private Law, Faculty of Law, Theology and Political Science, Science and Research Unit, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

Throughout the history of human life, one of the most challenging issues related to the ownership of immovable property has been its forced transfer to the government. for protecting the right of individual property, nowdays, in most countries, forced transfer of lands and properties conditions to the government have been systematized in the light of laws and regulations. In Iran's legal system, this issue has been regulated in laws. However, this issue has many challenges for various reasons. For this reason, this article, after examining the conditions of forced property acquisition by the executive organizations, has examined these challenges from the perspective of the Iranian judicial system and its findings indicate forced acquisition by the executive organizations has several conditions, which include: the approved plan, the need of the executive organization, securing the plan's implementation financial credit, the plan's implementation necessity, and the absence of national and state lands. In addition, the property price determination, the delay in property price payment and the delay in the implementation of the project are the most important challenges of forced acquisition in Iran, and part of these challenges are due to the ambiguity in the laws and legal loopholes in this field.

کلیدواژه‌ها English

forced transfer
daily price
property right
judicial procedure
approved plan
زرگوش، مشتاق، تملک املاک، شبه تملک­ها و سلب مالکیت از سرمایه­ها توسط دولت، تهران: میزان، چاپ نخست، 1391.
کامیار، غلام‌رضا، حقوق اداری اموال، سلب مالکیت به سبب منفعت عمومی، مطالعه تطبیقی (ایران و فرانسه)، تهران: مجد، چاپ دوم، 1401.
ب) مقاله
حسینی، سید یاسر و همکاران، «واکاوی ماهیت حقوقی تملک قهری املاک واقع در طرح‌های عمومی»، فصل‌نامه پژوهش حقوق عمومی، سال بیست و یکم، شماره 64، پاییز 1398.
عباسی، بیژن، «قواعد و شرایط اجرای اعمال اداری یک‌جانبه»، فصل‌نامه حقوق اداری، شماره 3، بهار 1393.
فقیه لاریجانی، فرهنگ و همکاران، «مرجع و فرآیند تملک قهری اراضی در نظام­های حقوقی ایران و انگلستان»، فصل‌نامه حقوق اداری، شماره 20، پاییز 1398.
ج) آرای قضایی
رأی شماره 102، مورخ 25/2/1391 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری.
رأی شماره 573، مورخ 15/12/1390 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری.
رأی شماره 63، مورخ 21/1/1400 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری.
رأی شماره 82، مورخ 17/1/1400 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری.
رأی شماره 9102343164501367، مورخ 17/1/91 شعبه 3 دادگاه عمومی حقوقی همدان.
رأی شماره 9109980212000594، مورخ 11/2/1391 شعبه دوم بدوی دیوان عدالت اداری.
رأی شماره 9309970908100072، مورخ 29/5/1393 شعبه 21 دیوان عالی کشور.
رأی شماره 970997902802877، مورخ 1/7/1397 شعبه 10 دیوان عدالت اداری.
رأی شماره 975 مورخ 25/12/1392 صادره از شعبه اول تشخیص دیوان عدالت اداری.
رأی وحدت رویه شماره 747، مورخ 29/10/1394 هیئت عمومی دیوان عالی کشور.
رأی شماره 107، مورخ 24/5/1377 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری.
رأی شماره 1238، مورخ 6/10/1377 شعبه 19 دیوان عدالت اداری.
رأی شماره 1443، مورخ 24/12/1395 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری.
رأی شماره 1624، مورخ 23/11/1385 شعبه 11 دیوان عدالت اداری.
رأی شماره 2436، مورخ 29/9/1401 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری.
رأی شماره 2550، مورخ 23/9/1400 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری.
رأی شماره 3098، مورخ 8/11/1398 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری.
رأی شماره 56، مورخ 30/2/1380 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری.
د) دیگر منابع
سامانه ملی آرای قضایی: ara.jri.ac.ir.
سامانه نشست­های قضایی قضات: neshast.org.
شهیدی، سپیده و رضا ایران­مهر، «پاسخ به پرسش­های 457 و 458؛ مصاحبه با قضات دادگستری استان تهران»، ماه‌نامه قضاوت، شماره 77، مرداد و شهریور 1391.
نظریه شماره 22818/ 30/ 86، مورخ 8/7/1386 شورای نگهبان.
نظریه مشورتی شماره­ 4473/7، مورخ 26/7/1389 اداره کل حقوقی قوه قضاییه.
2.Latin Source
A) Book
1- Myrzabai, Aliakbar, Land Acquisition and Resettlement Framework, Kyzylorda to Zhezkazgan Road Rehabilitation Project, Kazakhstan, Prepared on behalf of JSC KazAvtoZhol, first pub., June 2021, pp. 1-2.
2- Sandefur, Timothy, Cornerstone of liberty: property rights in 21st- century America, Cato, first pub., 2006, pp. 89-90.
B) Article
1- Kalbro, Thomas, “Private Compulsory Acquisition and the Public Interest Requirement”, International Federation of Surveyors, Article of the Month, September 2007, pp. 2-3.
C) Verdict
1 - Dolan v. City of Tigard, 512 U.S. 374, 392, 1994.
2 - Kelo v. City of New London, 545 U.S. 469 (Decided: June 23, 2005).
3 - Knick v. Township of Scott, 588 U.S., June 20, 2019.
4) Rule
1 - Fifth Amendment (Amendment V) to the United States Constitution, 1791.
2 - Kazakhstan Constitution, 1995 (amended in 2017).
دوره 6، شماره 21
سال ششم، شماره بیست , و یکم، زمستان1403
زمستان 1403
صفحه 127-151

  • تاریخ دریافت 29 مهر 1402
  • تاریخ بازنگری 28 دی 1403
  • تاریخ پذیرش 30 آبان 1402