فصلنامه علمی پژوهش های نوین حقوق اداری

فصلنامه علمی پژوهش های نوین حقوق اداری

عمومی اعلام کردن اراضی و اثر آن بر حقوق مالکیت و اسناد مالکیتی (با تاکید بر آراء دیوان عالی کشور و دیوان عدالت اداری)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای حقوق عمومی دانشگاه تهران
2 دانشیار حقوق عمومی دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران
3 دانشیار دانشکده حقوق دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران
10.22034/mral.2024.2037902.1643
چکیده
از جمله مسائل مهم در حقوق عمومی، بحث عمومی کردن اراضی و یا به تعبیر فرانسویان، تحدید حدود اراضی است. در نظام‌های حقوقی مختلف، مهم‌ترین سبب ایجاد مالکیت عمومی آن است که مراجع صالح دولتی، اراضی مشخص شده ای را عمومی یا ملی اعلام کنند. این اقدام دولت نه تنها از زاویه حقوق عمومی مهم است بلکه از زاویه حقوق مالکیت خصوصی و حقوق ثبت هم منشا آثار است. مقاله حاضر به دنبال بررسی دو مساله مهم است. نخست اینکه فرایند عمومی اعلام کردن اراضی توسط دولت در مقایسه با تملک در حقوق خصوصی دارای چه ماهیتی است و دوم اینکه حقوق ثبت به عنوان حقوقی میان حقوق عمومی و خصوصی، چه تاثیر و تاثرهایی از عمومی اعلام کردن می بیند. آیا دولت برای احراز مالکیت خود نیاز به سند مالکیت هم دارد و اینکه تکلیف اسناد مالکیت اشخاص که سابق بر عمومی کردن وجود داشته چه می شود؟ این پژوهش که به روش تحلیلی-توصیفی انجام پذیرفته، با توجه به قوانین، دکترین حقوقی، آراء دیوان عالی کشور و دیوان عدالت اداری اجمالا به نتایج زیر رسیده است: اول اینکه عمومی کردن گرچه منجر به مالکیت عمومی دولت می شود ولی اقدامی حاکمیتی است. بنابراین اقدامی یکجانبه و اعلامی است و به محض قطعی شدن اقدام، مالکیت عمومی دولت محقق می شود. دوم اینکه به همان دلیل حاکمیتی بودن اقدام اولا دولت نیازی به سند رسمی مالکیت ندارد و دوم اینکه اسناد مالکیتی صادره قبلی و متعارض، خودبخود باطل می شوند و دیگر ارزش حقوقی ندارند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Public announcement of lands and its effect on ownership and ownership documents (with emphasis on the opinions of the Supreme Court and Court of Administrative Justice)

نویسندگان English

Mohammadhosein Masoumi 1
Hosein Rahmatollahi 2
Rahim Pilvar 3
1 Doctoral student of Public Law, University of Tehra
2 Associate Professor of Public Law, Farabi School, University of Tehran
3 Associate Professor, Faculty of Law, Farabi Campus,, University of Tehran
چکیده English

Among the important issues in public law is the discussion of publicizing lands or, as the French interpret, land delimitation. In different legal systems, the most important reason for the creation of public ownership is that the competent authority of the government determines the land or declares it public or national. This action of the government is not only important from the point of view of public law, but also from the point of view of private property rights and registration law of the origin of the works. This article seeks to examine two important issues. First, what is the nature of the public declaration of lands by the government compared to the issue in private law, and secondly, registration law as between public and private law, what effects and impressions does it see from public announcement. Does the government need ownership documents to verify its ownership, and what will happen to the ownership documents of individuals that previously existed before making them public? This research, which has been carried out by analytical-descriptive method, has briefly reached the following results according to the laws, legal doctrine, opinions of the Supreme Court and the Court of Administrative Justice: First, although public announcement leads to public ownership by the government, it is a sovereign act. Second, because of the sovereignty of the action, firstly, the government does not need an official ownership document and secondly, previously issued and conflicting ownership documents are automatically invalidated and no longer have legal value.

کلیدواژه‌ها English

public property
private property
public land
publicizing land
ownership document
امام‌وردی، محمدحسن، حقوق اراضی و املاک، تهران: مجد، چاپ اول، 1401.
بشیری، عباس و امیرحسین میرزایی، حقوق کاربردی اراضی در ایران، تهران: جنگل، چاپ دوم، 1391.
بهرامی، داریوش، حقوق ثبت املاک در ایران، تهران: میزان، چاپ چهارم، 1397.
پیلوار، رحیم، فلسفه حق مالکیت، تهران: شرکت سهامی انتشار، چاپ سوم، 1393.
تفکریان، محمود، حقوق ثبت اسناد، تهران: نگاه بینه، 1395.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر، حقوق ثبت، تهران: گنج دانش، چاپ پنجم، 1393.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، تهران: گنج دانش، 1398.
رحمت‌اللهی، حسین و احسان آقا محمدآقایی، گذر از دولت مطلقه به دولت مشروطه، تهران: خرسندی، چاپ اول، 1395.
سالاری، مصطفی، تحصیل و تملک اراضی توسط دولت، تهران: دادگستر، چاپ پنجم، ۱۳۹۹.
شهری، غلام‌رضا، حقوق ثبت اسناد و املاک، تهران: جهاد دانشگاهی (واحد علامه طباطبایی)، 1389.
عباسی لاهیجی، بیژن، حقوق اموال عمومی و منابع طبیعی، تهران: دادگستر، چاپ اول، 1402.
عموزاد مهدیرجی، قدرت، تشخیص اراضی ملی از مستثنیات، تهران: دادگستر، چاپ سوم، ۱۳۹۸.
کاتوزیان، ناصر، دوره مقدماتی حقوق مدنی: اموال و مالکیت، تهران: میزان، 1397.
کرمی، حامد، حقوق اداری اموال، تهران: شرکت سهامی انتشار، چاپ اول، 1397.
میانجی، احمد، مالکیت خصوصی در اسلام، تهران: دادگستر، چاپ اول، 1387.
ب) مقاله
آجری ایسک، عاطفه، «بررسی حقوقی قابلیت خصوصی‌سازی اموال عمومی (مطالعه تطبیقی حقوق ایران و فرانسه)»، پژوهش‌نامه بازرگانی، 1395، شماره 78.
راسخ، محمد و نصیر مشایخ گندس کلایی، «اداره اراضی سلب مالکیت‌شده»، فصل‌نامه علمی و پژوهشی علوم اجتماعی، دوره یازدهم، 1396.
غفاری، هدی، محمود زمانی و مسعود رحمانی، «ماهیت تأسیس حقوقی حریم طرح ها و اموال عمومی عام‌المنفعه در املاک خصوصی مجاور آن‌ها»، نشریه مطالعات فقه و حقوق اسلامی، 1394، شماره 12.
فراهانی، محمدصادق و خیرالله پروین، «بازشناسی مفهوم «ثروت‌های عمومی» در اصل 45 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران»، دانش حقوق عمومی، 1399، سال نهم، شماره 28.
منصوریان، مصطفی و حسین‌علی سعدی، «بازشناسی فقهی حقوقی مالکیت عمومی از مالکیت دولتی با تأکید بر اصل 44 قانون اساسی»، حکومت اسلامی، سال بیست و دوم، 1396، شماره 3 (پیاپی 85).
Latin Source
Aubry et Rau: Droit civil français, Des biens, 7 ͤ édition Par: Paul Esmein, T.2, Des biens, Librairies Techniques, 1961.
Auby, Jean-Marie, Pierre Bon, Jean-Bernard Auby, Philippe Terneyre, Droit administrative des biens (Domaine public et privé Travaux et ouvrages publics Expropriation), Dalloz, 7e edition, 2016.
Castaldo, André, Jean-Philippe Lévy, Histoire du droit civil, Dalloz, 2010.
Davies, M: Property: Meaning, histories, theories, Routledge-Cavendish, 1 edition, 2007.
Dietze, Gottfried, In defence of property, Johns Hopkins Press Ltd. London, 1971.
Gaudemet Y., Droit administratif des biens, Lextenso, 2014.
Harris, J.W, Property and justice, Oxford, First published, 1996.
Smith, James Charles, Property and Sovereignty. Legal and Cultural Perspectives, Routledge, 2020 .
Terré, François et Simler, Philippe: Droit civil, Les biens, 8 ͤ édition, Dalloz, 2018.
دوره 6، شماره 21
سال ششم، شماره بیست , و یکم، زمستان1403
زمستان 1403
صفحه 63-83

  • تاریخ دریافت 06 شهریور 1403
  • تاریخ بازنگری 14 مهر 1403
  • تاریخ پذیرش 28 مهر 1403