فصلنامه علمی پژوهش های نوین حقوق اداری

فصلنامه علمی پژوهش های نوین حقوق اداری

مطالعه تطبیقی محدودیت زمانی در دعاوی مدنی و اداری واثر آن بر تضعیف حقوق اشخاص در نظام اداری ایران و فرانسه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، ایران
2 امیرنظام براتی، استادیار گروه حقوق، دانشکده کمیسر دریایی، دانشگاه علوم دریایی امام خمینی(ره)، مازندران، ایران
10.22034/mral.2025.2066174.1743
چکیده
محدودیت زمانی و اثرآن بر تضعیف حقوق اشخاص در دعاوی اداری تفاوت‌های بنیادینی با حقوق خصوصی و کیفری دارد. در ایران، عدم قانون صریح برای مرور زمان در دعاوی اداری و تعمیم تفاسیرحقوق خصوصی و کیفری، بااصل 34 قانون اساسی تعارض ایجاد می‌کند. این جستار باروشی تطبیقی-تحلیلی با مطالعه قوانین، رویه قضایی و دکترین حقوقی ایران و فرانسه، این پرسش بنیادین رامطرح می نماید که چگونه مرورزمان در دعاوی اداری می‌تواند ثبات حقوقی و حقوق بنیادین اشخاص را متوازن کند؟شایان ذکر است که پیچیدگی‌های رویه‌ای و عدم آگاهی شهروندان از مهلت‌های قانونی، دسترسی به دادرسی منصفانه را دشوار کرده است. در فرانسه، نظام دادرسی اداری با ساختار سلسله‌مراتبی (دادگاه‌های اداری و شورای دولتی) و مهلت‌های محدود (دوماه برای اعتراض) به دنبال تعادل میان ثبات حقوقی و حمایت ازحقوق فردی است. پذیرش عذرموجه درفرانسه این محدودیت‌ها را تعدیل می‌کند. تفاوت اصلی دعاوی مدنی و اداری دراهداف آن‌هاست؛ اولی بر ثبات روابط خصوصی و دومی بر حفاظت از حقوق اشخاص در برابر قدرت عمومی تمرکز دارد. در ایران، فقدان رویه قضایی منسجم و پیچیدگی‌های شکلی، حق دادخواهی را تضعیف می‌کند. قانون‌گذاری صریح، آموزش عمومی درباره مهلت‌های قانونی، پذیرش عذرموجه و تقویت نظارت قضایی در دیوان عدالت اداری، با الهام از فرانسه، می‌تواند عدالت و دسترسی به دادرسی را بهبود بخشد و تعادل میان کارآمدی نظام اداری و حقوق شهروندان را تضمین کند. نظام عدالت اداری فرانسه نیز، با برخورداری از دادگاه‌های تخصصی، رویه‌های شفاف، و نهادهای فوق‌العاده‌ای مانند رفره‌لیبرته، تلاش دارد که تعادل میان اقتدار عمومی و حقوق فردی را حفظ کند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

A comparative study of time limits in civil and administrative lawsuits and its effect on weakening the rights of individuals in the administrative systems of Iran and France

نویسندگان English

Fatemeh Bazoukar 1
Amir Nezam Barati 2
1 Fatemeh Bazoukar: PhD student in Private Law, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Tehran, Iran
2 Amir Nezam Barati, Assistant of Department of Law, Faculty of Maritime Commissioner, Imam Khomeini University of Marine Sciences, Mazandaran, Iran
چکیده English

The time limitation and its impact on weakening individual rights in administrative litigation have fundamental differences from private and criminal law. The lack of explicit law for statute of limitations in administrative litigation and the generalization of private and criminal law interpretations in Iran create a conflict with Article34 of the Constitution.The present study employs a comparative-analytical approach, reviewing laws, judicial procedures, and legal doctrine in Iran and France, raising the following fundamental question: How can statute of limitations in administrative litigation balance legal stability and basic individual rights?It must be noted that procedural complexities and a lack of awareness among citizens regarding legal deadlines have rendered access to a fair trial difficult. The administrative judicial system of France has sought to balance legal stability and protection of individual rights by maintaining a hierarchical structure, consisting of administrative courts and the Council of State, and limited deadlines of two months for objection. Acceptance of valid excuses in France mitigates these limitations.The main difference between civil and administrative litigation lies in their objectives. The former focuses on the stability of private relationships, while the latter concentrates on protecting individual rights against public power.In contrast, the lack of consistent judicial procedure and formal complexities in Iran weaken the right to litigation. Explicit legislations, public education about legal deadlines, acceptance of valid excuses, and strengthening judicial oversight in the Administrative Justice Tribunal, inspired by France, can improve justice and access to litigation, and guarantee a balance between administrative system efficiency and citizen rights.

کلیدواژه‌ها English

Administrative Litigation
Civil litigation
Individual Rights
Time Limitation
Weakening Effect
دوره 7، شماره 24
سال هفتم، شماره بیست و چهارم ، پاییز 1404
پاییز 1404
صفحه 568-594

  • تاریخ دریافت 26 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری 12 مرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 14 مرداد 1404