تفکیک قلمرو نظام مالکیت خصوصی و عمومی در معادن نفت و گاز با تاکید بر مبانی فقهی و حقوقی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد یادگار امام خمینی (ره ) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد اسلامشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

10.22034/mral.2023.1973884.1408

چکیده

مالکیت به معنای نسبت میان مالک و مملوک یا سلطه مالک بر مملوک در قالب نظام خصوصی و عمومی در حیطه انفال و منابع نفت و گاز از کاربست های قابل توجه در جهت حفظ منابع و تامین منافع عامه و آحاد کشورهاست که به لحاظ ماهوی به شکل حقیقی و اعتباری در قالب بندی های عمومی، خصوصی و دولتی قابل تصور است. یکی از انواع مهم معادن، معادن نفت و گاز است که در خصوص مالکیت بر آنها از جنبه عمومی و خصوصی نظریات مختلفی در فقه و نیز قوانین و دکترین حقوقی ارائه شده است. پژوهش حاضر با بررسی اسناد و مدارک فقهی و حقوقی به تبیین ساختاری نظام مالکیت خصوصی و عمومی در قالب معادن نفت و گاز بر اساس مبانی فقهی و حقوقی می پردازد. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد، اگرچه رویکرد فقهی و حتی قوانین در بدو امر ترجیح مالکیت خصوصی بر عمومی است و با گذر زمان و تبدیل نفت و گاز به عنوان یکی از ثروت‌های ملی، مالکیت عمومی نسبت به آنها حاکمیت دارد. در تعیین قواعد حاکم بر ثروت های عمومی می توان به نگرش فقها در تعیین ماهیت رابطه حکومت اسلامی و انفال توجه نمود و به طور کلی رویکرد فقها در تعیین ماهیت رابطه حکومت اسلامی و انفال را می‌توان در مواردی از قبیل: اولویت ذاتی یا مالکیت حقیقی شخص امام، اولویت نسبت تصرف امام و..) قرار داد. روش تحقیق در این پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی است و در گردآوری منابع از روش کتابخانه‌ای استفاده شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Separation of the territory of private and public ownership system in oil and gas mines with emphasis on jurisprudence and legal foundations

نویسندگان [English]

  • Shamsi Fashkhorani 1
  • Tahereh Salimi 2
  • Tahereh Sadat Naeimi 3
1 Ph.D student , Department of jurisprudence and fundamentals of law, Yadegar-e- Imam Khomeini (RAH) Shahre Rey Branch ,Islamic Azad University , Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Department of jurisprudence and fundamentals of law, Yadegar-e- Imam Khomeini (RAH) Shahre Rey Branch ,Islamic Azad University ,Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Department of Jurisprudence and Law, Islamshahr , Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده [English]

credit can be imagined in public, private and government formats. One of the important types of mines is oil and gas mines, which have been presented with various theories in jurisprudence as well as laws and legal doctrine regarding the ownership of them from the public and private aspects. The present research deals with the structural explanation of the private and public ownership system in the form of oil and gas mines based on jurisprudential and legal foundations by examining jurisprudential and legal documents. The results of this research show that, although the jurisprudential approach and even the laws initially prefer private ownership over public ownership, and with the passage of time and the transformation of oil and gas as one of the national wealth, public ownership has sovereignty over them. In determining the rules governing public wealth, one can pay attention to the attitude of jurists in determining the nature of the relationship between Islamic government and Anfal, and in general, the approach of jurists in determining the nature of the relationship between Islamic government and Anfal can be seen in cases such as: inherent priority or ownership He gave priority to the imam's real person, the possession of the imam, etc.) The research method in this study is descriptive-analytical, and the library method was used to collect the sources.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Oil and gas ownership
  • Anfal
  • public ownership
  • state ownership
  • Article 45 of the Constitution