مدیریت تعارض منافع بازار بورس اوراق بهادار در آیینه هنجارهای تقنینی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 حقوق عمومی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

2 گروه حقوق اداری، پژوهشکده حقوق عمومی و بین الملل، پژوهشگاه قوه قضائیه

چکیده

بازار بورس اوراق بهادار در حال حاضر یکی از مهمترین عرصه‌های ارتباط و تعامل دولت و شهروندان می‌باشد. شهروندانی که در این بازار سرمایه‌گذاری می‌کنند، انتظار دارند دولت با عملکردی شفاف و قانون‌مدار به حفظ مصالح و منافع سرمایه‌گذاران اقدام کند. یکی از جلوه‌های پراهمیت رفتار اعتمادساز دولت، پیشگیری و مبارزه با فساد در این عرصه است تا پویایی و پیش‌بینی پذیری بازار بورس را برای سرمایه‌گذاران و اقتصاد کشور تضمین نماید. پیشگیری و مدیریت تعارض منافع در بازار بورس اوراق بهادار، مصداق اصلی پیشگیری و مبارزه با فساد است که در این مقاله با رویکرد توصیفی- تحلیلی در پی شناسایی قواعد مدیریت تعارض منافع در هنجارهای داخلی و سپس تحلیل آن‌ها بر خواهیم آمد. پس از تحلیل و بررسی قوانین و مقررات در سپهر تقنینی کشور، می‌توان نمونه‌هایی از هنجارهای مدیریت کننده تعارض منافع در بازار بورس را مشاهده کرد که البته باید این قوانین و مقررات توسعه‌یافته و شامل همه مصادیق تعارض منافع گردند. در حال حاضر مصادیقی همچون اعلام دارایی، شفافیت و افشا، منع اشتغال همزمان، ممنوعیت فعالیت‌های موازی با وظایف عمومی، منع مشارکت اشخاص ذی‌نفع در تصمیم‌گیری‌های رسمی، حفظ بی‌طرفی، حفاظت از اطلاعات محرمانه، منع مالکیت یا دارا بودن سهام اشخاص تصمیم‌گیر و درب‌های گردان در قوانین و مقررات پیش‌بینی شده است؛ ولی می‌توان این زنجیره را تکمیل کرده و مدیریت جامع تعارض منافع را در این عرصه تضمین کرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Managing the conflict of interests of the stock market in the mirror of legislative norms

نویسندگان [English]

  • davar derakhshan 1
  • Fatemeh afshari 2
1 Public law,, Allameh Tabatabayii, Tehran, Iran
2 Administrative Group, Research Institute of Public and International Law,, Judiciary Research Institute
چکیده [English]

The stock market is currently one of the most important areas of communication and interaction between government and citizens. Citizens who invest in this market expect the government to act in a transparent and law-abiding manner to protect the interests of investors. One of the important manifestations of the government's trustworthy behavior is the prevention and fight against corruption in this area to ensure the dynamism and predictability of the stock market for investors and the country's economy. Prevention and management of conflict of interest in the stock market and securities is the main example of prevention and fight against corruption. After analyzing the rules and regulations in the legislative sphere of the country, we can see examples of norms governing conflicts of interest in the stock market, but these rules and regulations must be developed and include all instances of conflicts of interest. Currently, such as declaration of assets, transparency and disclosure, prohibition of simultaneous employment, prohibition of parallel activities with public duties, prohibition of participation of stakeholders in official decisions, maintaining neutrality, protection of confidential information, prohibition of ownership or ownership of shares Decision-makers and battalion leaders are provided for in the rules and regulations; But this chain can be completed and comprehensive conflict of interest management guaranteed in this area.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Stock Exchange
  • conflict of interest
  • Transparency
  • prevention and fight against corruption
بیکیان، محمدرضا (1394). نگرشی حقوقی بر معاملات بورس کالا، انتشارات مجد، چاپ اول.

جهانخانی، علی و علی پارسائیان (1374). بورس اوراق بهادار، انتشارات دانشکده مدیریت دانشگاه تهران، چاپ اول.

رزاقی، ابوالفضل و سید عباس پرهیزکاری (1396). تعارض منافع، راهکارهای پیشگیری و مدیریت، مرکز پژوهش‌های اقتصادی، دفتر مطالعات اقتصاد بخش عمومی، شماره مسلسل: 15801.

زارعی، محمدحسین و آزیتا محسن‌زاده (1392). «حقوق اداری دموکراتیک و پارادایم بوروکراسی وبری»، اندیشه‌های حقوق اداری (مجموعه مقالات اهدایی به استاد دکتر منوچهر مؤتمنی طباطبایی)، تهران، انتشارات مجد.

سلطانی، محمد (1396). حقوق بازار سرمایه، انتشارات سمت، چاپ سوم.

مهران فر، محمدرضا (1389). آشنایی با مفاهیم بورس اوراق بهادار، نشر چالش، چاپ سوم.

همدمی خطبه‌سرا، ابوالفضل (1383). فساد مالی؛ علل، زمینه‌ها و راهبردهای مبارزه با آن، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.

ابریشمی راد، محمدامین و حسین آیینه نگینی، «مطلوب‌سازی جایگاه واحدهای «حقوقی» و «رسیدگی به تخلفات اداری» در ساختار دستگاه‌های اجرایی»، فصلنامه پژوهش‌های نوین حقوق اداری، سال دوم، شماره 4، 1399، صص 57-78.

باقری، محمود و جواد سیدی (1387). «همگرایی و رقابت در بازارهای بورس؛ تعارض حقوق رقابت و حقوق بازار بورس»، فصلنامه حقوق، دوره 38، شماره 3، صص 57-83.

جنیدی، لعیا و محمد نوروزی (1388). «شناخت ماهیت اطلاعات نهانی در بورس اوراق بهادار»، فصلنامه حقوق، دوره 39، شماره 2، صص 129-147.

راسخ، محمد (1385). «ویژگی‌های ذاتی و عرضی قانون»، فصلنامه مجلس و پژوهش، سال 13، شماره 51، صص 13-40.

رنانی، محسن و خضری، محمد (1383). «رانت‌جویی و هزینه‌های اجتماعی آن»، فصلنامه مفید، شماره 45، صص 45-80

رهبر، نوید (1396). «حفظ استقلال نظام بورس و اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران»، مطالعات حقوقی تطبیقی، دوره 8، شماره 1، صص 179-202.

صادقی مقدم، حسن و محمد نوروزی (1390). «نقد و بررسی نظام افشای اطلاعات در بورس ایران»، فصلنامه حقوق، دوره 41، شماره 2، صص 131-149.4

مشهدی علی، علی دارایی و صدیقه قارلقی، «شرایطِ استثنایی و استثنایِ حاکمیت قانون (مورد پژوهشی رویکرد خبرگان قانون اساسی به وضعیت‌های اضطراری)»، فصلنامه پژوهش‌های نوین حقوق اداری، دوره 2، شماره 4، 1399، ص 39-56 .

ناجی، مرتضی (1385). «بی‌طرفی در دادرسی کیفری»، مجله حقوقی دادگستری، شماره 56 و 57، صص 78-29.

وکیلیان، حسن و داور درخشان (1396). «بررسی کارایی قوانین افشای اموال در کاهش فساد اداری با رویکرد تطبیقی»، دوفصلنامه دیدگاه‌های حقوق قضایی، شماره 77- 78، صص 39-56.

آیین‌نامه داخلی پارلمان فنلاند مصوب 2015.

دستورالعمل اجرایی افشای اطلاعات شرکت‌های ثبت‌شده نزد سازمان بورس اوراق بهادار مصوب 1386.

دستورالعمل اجرایی آیین‌نامه سرمایه‌گذاری خارجی در بورس‌ها و بازارهای خارج از بورس مصوب 1390.

دستورالعمل اجرایی نحوه انجام معاملات در بورس اوراق بهادار تهران مصوب 1389.

دستورالعمل تأیید صلاحیت حرفه‌ای مدیران نهادهای مالی، مصوب 1386.

دستورالعمل کمیته سازش کانون کارگزاران بورس و اوراق بهادار مصوب 1387.

قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1358 و اصلاحی 1368.

قانون اساسی ایتالیا مصوب 1947 و اصلاحی 2012.

قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران مصوب 1384.

کد تعارض منافع کانادا مصوب 2006 و اصلاحی 2015.

افشاری، فاطمه. «الگوی مطلوب نظارت قضایی بر اشتباه مقام اداری در حقوق ایران با رویکردی تطبیقی به حقوق انگلستان و فرانسه»، رساله دکترا، تهران، دانشگاه علامه طباطبایی، 1396.

اسدی، حمید، جزوه کلاسی «آشنایی با قوانین و مقررات بازار سرمایه»، دوره آموزشی مدیریت سرمایه، دانشگاه علامه طباطبایی، 1397.
 Afghanistan Public Policy Research Organization (2019). National Strategy for Combating Corruption in Afghanistan: A Critical Assessment.
26-   Barcham, M (2007). Corruption in Pacific Island Countries, UNDP Pacific Centre.
27-   Borlini, L (2019). Codes of conduct for public officials, GRECO findings & recommendations, Strasbourg.
28-   CEPEJ (2014). Report on European judicial systems, efficiency and quality of justice.
29-     Esadze, L (2013). Guidelines for Prevention of Conflict of Interest, Belgrade, Serbia.
30-   Gilman. S. C (2005). Ethics Codes and Codes of Conduct as Tools for Promoting an Ethical and Professional Public Service: Comparative Successes and Lessons, the World Bank, Washington DC.
31-   Hoppe, T (2015). The case of for asset declarations in the judiciary: identifing illicit enrichment and conflicts of interestsMichelsen Institute.
32-   Jenkins, M (2015). Conflicts of Interest Topic Guide, Transparency International, 2015.
33-   Lo, B and Marilyn J Field (2009). Conflict of Interest in Medical Research, Education, and Practice, Washington DC, The National Academies Press.
34-   Michael D and Stark Andrew (2001). Conflict of Interest in the Professions, New York: Oxford University Press,
35-   Nayak, V (2009). Transparency in the Disclosure of Assets by Judges - Basic components of a disclosure law and what we can learn from other countries, New Delhi.
36-   Prosecution Service (2018). Standards of Conduct – Conflict of Interest and Protection of Confidential Information, Crown Counsel Policy Matual.
37-   Salminen, A, Olli Pekka Viinamake and Kola Worrbacka, Rinnai (2009). The control of corruption in Finland, administrative management public.
38-   Sanz. B (2017). Codes of Conduct and Conflicts of Interest at any governance level of the management of EU Funds, Directorate General for Internal Policies of the Union.
39-   Stan, L, (2004). The Romanian Anticorruption Bill, Centre for Post-Communist Studies.
40-   Stefan, L, Septimius Pârvu., Munir Podumlijak. and Cornelia Cozonac (2012). Conflicts of interest and incompatibilities in Eastern Europe, Rule of Law Program South East Europe.
41-   TAIEX Seminar (2015). Conflict of Interest in the Judiciary", EU Delegation in Sarajevo, Bosnia and Herzegovina (BiH).
42-   Villoria Mendieta, M (2007). Conflict-of-interest policies and practices in nine EU member states: a comparative review, SIGMA.
 
43-   Bryan K. and Kuang Xi (2009). "Conflicts of Interest, Disclosure, and (Costly) Sanctions: Experimental Evidence"The Journal of Legal Studies, Vol. 38, No. 2.
44-   Demmke, C and Thomas Henokl (2007). "Managing Conflicts of Interests – Ethics Rules and Standards in the Member States and the European Institutions", EIPASCOPE, No 3.
45-   Rexha, A (2014). "Is the asset declarations system in Kosovo helping the fight against corruption and preventing the abuse of power?", A Policy Report by Group for Legal And Political Studies, NO 8.