واکاوی علل عدم موفقیت طرح کاداستر در کشور از دیدگاه حقوق اداری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی مقطع دکترا، حقوق خصوصی، واحد کرمانشاه، دانشگاه ازاد اسلامی، کرمانشاه، ایران

2 استادیار،گروه حقوق خصوصی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران

چکیده

در نظام اداری ثبتی گذشته، موقعیت املاک به واسطه آدرس‌هایی مشخص می‌شد که تعیین محدوده دقیق ملک، کاری بس دشوار بود و در امورات اداری مرتبط با املاک، حقوق بسیاری از شهروندان ضایع گشته و برخی نیز به ناحق متصرفاتی داشتند. طرح جامع حدنگاری در اکثر کشورها به صورت کاملا موفق عمل کرده، و این مسئولیت در کشور ما به سازمان ثبت و اسناد کشور که بخش اداری در قوه قضائیه محسوب می‌شود، سپرده شد که پس از چندین سال موفقیت کامل در حدنگاری املاک، بدست نیامد. این پژوهش به روش تحلیلی-توصیفی درصدد بررسی ماهیت و آثار حقوقی حدنگاری در نظام اداری ثبتی کشور، و شناسایی علل عدم موفقیت اجرای این طرح است. باوجود صراحت قانونی در لزوم تعیین حدود همه املاک کشور، متأسفانه تاکنون این عمل تحقق‌ نیافته و مبارزه با زمین‌خواری که یکی از مهم‌ترین آثار حدنگاری است، با موفقیت کامل همراه نبوده است. در سیستم اداری کشور، تمرکز اداره ثبت اسناد و املاک بر کاداستر ثبتی و حقوقی است؛ در حالی‌که در کشورهای توسعه‌یافته تمام ابعاد مدیریت زمین و ثبت آن موردتوجه بوده و از مزایای اجرای کاداستر چندمنظوره در کلیه سازمان‌ها و ارگان‌ها بهره‌مند می‌گردند. از طرف دیگر امورات حدنگاری در ایران به سازمان ثبت و اسناد که نهادی اداری تحت نظر قوه قضائیه است سپرده شده که به واسطه مدیریت تقریبا دولتی، کارایی چندانی در امورات اجرایی اداری نداشته و نیاز است که براساس تجربه موفق دیگر کشورها، از بخش خصوصی توانمند در این باره کمک گرفت.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

واکاوی علل عدم موفقیت طرح کاداستر در کشور از دیدگاه حقوق اداری

نویسندگان [English]

  • شیوا محمدی 1
  • سعید خردمندی 2
1 دانشجوی مقطع دکترا، حقوق خصوصی، واحد کرمانشاه، دانشگاه ازاد اسلامی، کرمانشاه، ایران
2 استادیار،گروه حقوق خصوصی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران
چکیده [English]

در نظام اداری ثبتی گذشته، موقعیت املاک به واسطه آدرس‌هایی مشخص می‌شد که تعیین محدوده دقیق ملک، کاری بس دشوار بود و در امورات اداری مرتبط با املاک، حقوق بسیاری از شهروندان ضایع گشته و برخی نیز به ناحق متصرفاتی داشتند. طرح جامع حدنگاری در اکثر کشورها به صورت کاملا موفق عمل کرده، و این مسئولیت در کشور ما به سازمان ثبت و اسناد کشور که بخش اداری در قوه قضائیه محسوب می‌شود، سپرده شد که پس از چندین سال موفقیت کامل در حدنگاری املاک، بدست نیامد. این پژوهش به روش تحلیلی-توصیفی درصدد بررسی ماهیت و آثار حقوقی حدنگاری در نظام اداری ثبتی کشور، و شناسایی علل عدم موفقیت اجرای این طرح است. باوجود صراحت قانونی در لزوم تعیین حدود همه املاک کشور، متأسفانه تاکنون این عمل تحقق‌ نیافته و مبارزه با زمین‌خواری که یکی از مهم‌ترین آثار حدنگاری است، با موفقیت کامل همراه نبوده است. در سیستم اداری کشور، تمرکز اداره ثبت اسناد و املاک بر کاداستر ثبتی و حقوقی است؛ در حالی‌که در کشورهای توسعه‌یافته تمام ابعاد مدیریت زمین و ثبت آن موردتوجه بوده و از مزایای اجرای کاداستر چندمنظوره در کلیه سازمان‌ها و ارگان‌ها بهره‌مند می‌گردند. از طرف دیگر امورات حدنگاری در ایران به سازمان ثبت و اسناد که نهادی اداری تحت نظر قوه قضائیه است سپرده شده که به واسطه مدیریت تقریبا دولتی، کارایی چندانی در امورات اجرایی اداری نداشته و نیاز است که براساس تجربه موفق دیگر کشورها، از بخش خصوصی توانمند در این باره کمک گرفت.

کلیدواژه‌ها [English]

  • حدنگاری
  • کاداستر
  • ثبت
  • حدود املاک
  • زمین‌خواری
  • امیدوار، کمال (1396)  مقدمه ای بر حدنگاری، یزد، دانشگاه یزد، ج1، چ1.
  • پورکمال، میترا (ترجمه شده از لارسن، گرهارد) (1376) سیستم‌های کاداستر و ثبت زمین، تهران، انتشارات مرکز اطلاعات جغرافیایی شهر تهران، ج1، چ1.
  • حنیفی، مهران؛ حبیبی درگاه، بهنام (1393) حقوق کاداستر (ثبت نوین)، تهران، انتشارات گنج دانش، ج1، چ2.
  • مشهدی، علی (1395) حقوق کاداستر (کاداستر در نظام اطلاعاتی ثبت)، انتشارات خرسندی، ج1، چ1.
  • مهرزاد، مهران (1392)  کاداستر، انتشارات جنگل،  ج1، چ1.
  • حسنی، محمد؛ دلاور، محمودرضا (1380) کاداستر مالی و کاربرد آن در نظام مالیاتی، همایش ژئوماتیک.
  • رابط، علیرضا؛ احدنژاد؛ محسن (1389) ضرورت تهیه نقشه کاداستر در حوزه‌های روستایی کشور و نقش آن در تسریع روند توسعه روستایی، همایش ملی جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اسلامشهر.
  • صادقی شقاقی اسفستانی، فاطمه؛ پرویز، حسابی؛ اسدی، جواد؛ آئین مقدم، فاطمه (۱۳۹۱) بررسی نقش سامانه اطلاعات جغرافیایی GIS در توسعه پایدار کشاورزی استان آذربایجان شرقی با تاکید برتهیه نقشه‌های کاداستر زراعی و انجام یکپارچه سازی، پنجمین کنگره بین المللی جغرافیدانان اسلام، تبریز، دانشگاه تبریز.
  • عیوضی، هوشنگ؛ احمدیه، رضا؛ بکتاش، پیمان (1384) مدل توسعه‌ای جزءبه‌جزء برای کاداستر زراعی-مالی- همایش سیستم‌های اطلاعات مکانی سازمان نقشه‌برداری.
  • کرمی، حامد؛ گودرزی، مهدی (1399) تحلیل حقوقی قرارداد خریدخدمت کارکنان دستگاه‌های اجرایی با تأکید بر آراء دیوان عدالت اداری، فصلنامه علمی پژوهش های نوین حقوق اداری 4 (2) 80-106.
  • مشهدی، علی؛ دارایی، علی؛ قارلقی، صدیقه (1399) شرایطِ استثنایی و استثنایِ حاکمیت قانون (مورد پژوهشی رویکرد خبرگان قانون اساسی به وضعیت‌های اضطراری) فصلنامه علمی پژوهش های نوین حقوق اداری 2 (4) 39-56.
  • اعلامیه جهانی حقوق بشر، 1948 میلادی.
  • آیین نامه اجرایی قانون ثبت اسناد و املاک کشور، 1317 هجری شمسی.
  • آیین نامه اجرایی قانون جامع حدنگار (کاداستر) کشور، 1395 هجری شمسی.
  • آیین نامه حدود و وظایف و تشکیلات تهیه نقشه املاک به‌صورت کاداستر و مقررات اجرایی آن موضوع تبصره 3 ماده 156 قانون ثبت اسناد و املاک، 1379 هجری شمسی.
  • قانون اساسی ایران، مصوب 1358، بازنگری شده در سال 1368.
  • قانون برنامه پنجم پنجساله توسعه جمهوری اسلامی ایران، 1390-1394.
  • قانون ثبت اسناد و املاک کشور، 1310 هجری شمسی.
  • قانون جامع حدنگار (کاداستر)، 1393 هجری شمسی.
  • قانون سازمان نقشه‌برداری، 1345 هجری شمسی.
  • قانون مدنی ایران، مصوب 1311 هجری شمسی.
  • اخوان، مهدی (1394) کاداستر چندمنظوره (جامع)، جزوه درسی حقوق کاداستر، دوره کارشناسی ارشد حقوق ثبت، پردیس فارابی دانشگاه تهران.
  • صادقیان، سعید (1386) جزوه درسی کاداستر، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تفرش.
  • طایفه رستمی، آرش (1396) جزوه درسی بررسی سیستم کاداستر در استرالیا، دانشگاه پیام نور بم. 
  • عبدالرزاقی، الهام (1394) مطالعه بر روی بهبود سیستم کاداستر در مغولستان، پایان‌نامه کارشناسی ارشد حقوق ثبت، پردیس فارابی دانشگاه تهران.
  •  
  • Enemark, S. (2012, May). From cadastre to land governance. In FIG Working Week (pp. 4-10).‏
  • Khalaj, M., & Lashkari, E. (2010). Multipurpose cadastre, essential for Urban development plans in Iran. International journal of humanities and social sciences, 4(6), 824-828.‏
  • Kitsakis, D., Kalantari, M., Rajabifard, A., Atazadeh, B., & Dimopoulou, E. (2019). Exploring the 3rd dimension within public law restrictions: A case study of Victoria, Australia. Land Use Policy, 85, 195-206.‏